Zo’n 25 gemeenten dreigen onder verscherpt toezicht van de provincie te komen.

Dat stelt Gerber van Nijendaal van de Raad voor Financiële Verhoudingen, een belangrijk adviesorgaan voor het kabinet. Naast Apeldoorn, dat €200 mln dreigt te verliezen op zijn grond, zitten er nu zeven gemeenten in verzwaard toezicht. Een gemeente moet dan elke uitgave eerst ter goedkeuring voorleggen aan een provincie.

Teugels aantrekken

Een groep van ongeveer 25 gemeenten dreigt nu ook onder dit verscherpte toezicht te komen. Op basis van de slechte financiële positie van deze gemeenten hadden de provincies de teugels al aan kunnen trekken, maar ze hebben nog een laatste kans gekregen. ‘Bij sommige gemeenten hebben de provincies nog goede hoop, bij andere lijkt het onontkoombaar dat ze onder verscherpt toezicht komen’, zegt Van Nijendaal.

Volgens de woordvoerder van provincie Noord-Holland is de crux of gemeenten op tijd maatregelen nemen. ‘In december is een aantal gemeenten bij ons de dans ontsprongen. Dat kan twee kanten op. Of ze slaan aan het bezuinigen of ze komen volgend jaar onder toezicht.’ De provincies willen niet bevestigen dat het aantal gemeenten in de gevarenzone toeneemt. Wel stellen een aantal provincies extra alert te zijn. Gemeenten kampen naast de verliezen op grondposities, met forse bezuinigingen en een grotere aanslag op de sociale voorzieningen.

Onder curatele

Het gevaar van de groeiende groep probleemgevallen is dat er uiteindelijk meer gemeenten onder curatele van het Rijk komen. Deze zogeheten artikel 12-gemeenten krijgen extra steun uit het Gemeentefonds. Dat gaat dus ten koste van de andere gemeenten. ‘Als het om een paar kleine gemeenten gaat, is dat nog wel te doen. Maar als het om een Apeldoorn gaat, of meerdere Apeldoorns, kan dat ontwrichtend werken’, zegt Van Nijendaal.

Eind 2010 constateerden de provincies dat de verliezen op grond bij gemeenten opliepen tot in totaal €3,2 mrd. Van Nijendaal schat dat deze verliezen in 2011 een omvang hebben van €4,5 mrd.