De zorgkosten bedroegen € 5272 per hoofd van de bevolking, meer dan het dubbele van een gezinsinkomen in Kerala, waar de bevolking evengoed een zeer hoge levensverwachting kent. Kerala, een zuidelijke staat van India, kent een solidariteitsconcept dat effectieve uitgaven aan gezondheidszorg combineert met sterke economische groei.

Gratis basiszorg

De kosten van de basiszorg in Kerala zijn laag, omdat de verschillen tussen bevolkingsgroepen geaccepteerd worden. Rijke mensen kunnen betere geneeskunde betalen dan arme. Voor de sociaal zwakkeren investeert Kerala in gratis basiszorg en scholing, waarbij het accent ligt op gezond gedrag en zelfredzaamheid.

Hoe pijnlijk dat ook moge zijn, de economische crisis dwingt ons na te denken over de basiszorg. Met medisch-inhoudelijke normen en waarden over noodzakelijke zorg denk ik dat we met lagere zorgkosten kunnen uitkomen. Met de huidige overheidsadministraties is het moeilijk om de strikt noodzakelijke zorgkosten te berekenen die nodig zijn voor de overleving of het vermijden van een handicap.

Strikt noodzakelijke geneeskunde

In 2010 waren wij € 36,9 mrd kwijt aan ziekenhuiszorg en geestelijke zorg, inclusief geneesmiddelen en hulpmiddelen. Ik denk dat de helft daarvan, zo’n € 18,5 mrd per jaar, bestaat uit kosten voor strikt noodzakelijke geneeskunde, bijvoorbeeld voor chirurgie bij een operabele vorm van kanker.

Daarnaast gaven we € 33,6 mrd uit aan chronische zorg, waarvan zo’n € 16,8 mrd aan strikt noodzakelijk zorg voor ernstig gehandicapten zoals mensen met alzheimer. Van onze zorgkosten van € 87,6 mrd in 2010 gaven we naar schatting zo’n € 18,5 plus € 16,8 dat is € 35,3 mrd (6% van het bbp) uit aan strikt noodzakelijke zorg.

Solidariteitsmodel, hoe lang nog

De vraag is, gezien de economische crisis, hoe lang ons solidariteitsmodel nog vol te houden is, want we gaven zo’n € 52,4 mrd, oftewel 8,8% van het bbp, uit aan gratis hulpverlening waarvan de noodzaak valt te bezien.

Onze overheid bepaalt op welke zorg iedereen recht heeft en regelt de distributie via zorgtoeslagen, zorgcentra, indicatieorganen en ketenzorg. Bij die distributie staat de noodzaak van de zorg niet altijd voorop. Zelfs een luisterend oor bij vage klachten wordt vergoed.

Solidariteit in de geneeskunde is belangrijk, maar moet economisch realistisch blijven. Een eindeloze zorgvraag kan niet worden opgelost door eenzijdig de draagkrachtigen te belasten. De economie is gebaat bij de ontwikkeling van medisch-inhoudelijke normen en waarden voor strikt noodzakelijke zorg.

Wim Huppes is internist te Hilversum.