De pensioenen van miljoenen Nederlanders worden in 2013 verlaagd. Dat komt doordat de Nederlandsche Bank (DNB) circa 125 fondsen dwingt de pensioenen te korten, als marktomstandigheden dit jaar niet verbeteren.

De gemiddelde korting bedraagt 2,5%. DNB maximeert de korting op 7%. Niet eerder in de geschiedenis was er sprake van een verlaging van de pensioenen op zo'n grote schaal.

Schaal is ongekend

Dat zegt Joanne Kellermann, directeur van DNB tegenover deze krant. 'De schaal waarop dit gaat gebeuren is ongekend. Wij willen nu helderheid geven en de onzekerheid over de hoogte van de korting zo veel mogelijk wegnemen. We moeten met zijn allen de storm trotseren.'

De verlaging van pensioenen treft circa 8 miljoen deelnemers, dat is 40% van het totale aantal. Hierbij zitten dubbeltellingen, omdat veel mensen pensioenpotjes bij verschillende fondsen hebben.

Zowel gepensioneerden als werknemers worden getroffen. Gepensioneerden merken het direct in de pensioenuitkering die zij krijgen vanaf april 2013. Bij werknemers wordt de opgebouwde pensioenpot verlaagd. DNB mag niet zeggen om welke fondsen het gaat.

Lange rente

Pensioenfondsen staan er beroerd voor door slechte beleggingsresultaten ten tijde van de kredietcrisis, maar vooral door de huidige lage stand van de lange rente. Hoe lager deze lange rente, des te lager de dekkingsgraad, die de financiële positie van een fonds meet. De dekkingsgraad is de verhouding tussen het belegd vermogen en de verplichtingen. Dat de rente zo laag staat heeft te maken met de Europese schuldencrisis.

Berekening dekkingsgraad

DNB heeft de voorgenomen pensioenkorting iets verzacht. Niet alleen door die te maximeren, maar ook door de manier te beïnvloeden waarop de dekkingsgraad wordt berekend. Dit doet DNB niet alleen om de pijn bij gepensioneerden te verzachten, maar ook vanuit een macro-economische overweging. 'Wij willen het vertrouwen van de consument niet onnodig verder de kop indrukken', aldus Kellermann.

Zonder deze aanpassing hadden in plaats van 125 zo'n 180 fondsen zich moeten voornemen een korting door te voeren. Bovendien was die korting met gemiddeld 5% een stuk hoger geweest, aldus Kellermann. Volgens Kellermann waren er zonder het ingrijpen van DNB ook fondsen geweest die met tientallen procenten hadden moeten korten. 'Het gaat hier wel om uitschieters.'

Ernstige marktverstoring

De toezichthouder heeft gebruikgemaakt van de wettelijke mogelijkheid om een uitzondering op de regel te maken bij het vaststellen van de rente waarmee de dekkingsgraad van pensioenfondsen wordt berekend. Dit mag alleen in het geval van een ernstige marktverstoring. 'Daar is sprake van door de Europese crisis en de onzekerheid die daarbij komt kijken', aldus Kellermann.

Fondsen hoeven daarom dit keer niet hun dekkingsgraad te berekenen aan de hand van de stand van de lange rente van 31 december, zoals dat gebruikelijk is. In plaats daarvan heeft DNB een gemiddelde vastgesteld over de afgelopen drie maanden. Dit gemiddelde ligt hoger. Aan de hand van deze gemiddelde rentestand komt de dekkingsgraad eind december uit op gemiddeld 98%. Dit was zonder de aanpassing 94% geweest.

De toezichthouder komt hiermee de grote fondsen iets tegemoet.  Die lobbyden voor een gemiddelde over het gehele afgelopen jaar.

Het is volgens Kellermann niet zo dat door de verzachting de rekening doorgeschoven wordt naar de toekomst. 'We houden ons aan de herstelperiode die eind 2013 afloopt.'