Er komen nu overwegend vrije prijzen en ziekenhuizen mogen al hun behandelingen declareren. Verzekeraars moeten alleen de beste kwaliteit voor de beste prijs inkopen. Het is een stap die de afgelopen jaren met name door de PvdA werd tegengehouden.

Vreemd genoeg werd minister Edith Schippers (VVD) ook geholpen door de economische crisis: iedereen is met zijn neus op de harde feiten gedrukt. Schippers: ‘Overal wordt bezuinigd, maar de zorguitgaven stijgen als enige door. Dat legt bij alle betrokkenen een grote verantwoordelijkheid.’

U trof alleen maar ruziënde partijen aan?

‘Ik erfde een conflict met de medisch specialisten en het beeld was dat partijen voortdurend rollebollend over straat gingen. Het was altijd: wie betaalt wat en ik het liefst minder dan jij. Ziekenhuizen die netjes hadden gewerkt, zagen twee jaar later de minister aankomen om geld terug te halen. Daar konden ze niet mee vooruit, dat begreep ik heel goed. Zij zaten hier als eerste aan tafel. We zeiden tegen elkaar: de zorgverzekeraar moet zijn werk gaan doen. Kwaliteit inkopen tegen een goeie prijs, en ze moeten meer risico gaan lopen. Zij moeten zorgen dat de ziekenhuizen leveren, dat zeiden de patiëntenverenigingen ook.’

Wat betekent dit akkoord voor de patiënt?

‘Nu leveren alle ziekenhuizen alle zorg. Patiënten kunnen vrij naar alle ziekenhuizen. We willen dat verzekeraars inkopen waar de zorg het beste is. Dat betekent dat een ziekenhuis niet meer alles aanbiedt en dat de patiënt niet overal terechtkan. Hij zal vaak verder moeten reizen, maar dan krijgt hij wel betere zorg, bijvoorbeeld in een ziekenhuis dat veel minder hersteloperaties hoeft uit te voeren dan het dichtstbijzijnde ziekenhuis. De specialist die niet zo goed is, bijvoorbeeld omdat hij een bepaalde operatie niet zo vaak doet of minder goede apparatuur heeft, die moet ergens anders gaan werken. Dat hoort bij dit akkoord: iedereen heeft er een beetje pijn van.’

U zet in op aanzienlijk lagere kostengroei. Is dat reëel?

‘Ja, ik ben ervan overtuigd dat er nog veel lucht in dit systeem zit. Iedereen heeft wel eens meegemaakt dat foto’s of onderzoeken toch weer opnieuw werden gedaan. Onderzoek wijst uit dat het ene ziekenhuis sneller een hernia opereert dan een ander, dat sommige ziekenhuizen meer dure geneesmiddelen voorschrijven. Nu betaalt iedereen rond de ¤1100 per jaar aan premie, maar dat zou bij wijze van spreken ¤850 kunnen zijn. De premie kan omlaag als de verzekeraars beter inkopen, een deel van de zorg wordt geconcentreerd en de kwaliteit omhoog gaat, tegen lagere prijzen. Pas als die lucht eruit is, kun je gaan praten over hogere eigen bijdragen of een kleiner pakket.’

U wilde een resultaatverplichting, u komt thuis met een inspanningsverplichting. Teleurgesteld?

‘Zo wil ik het niet zien. Deze omslag in de sector is gigantisch. Nu doet ieder ziekenhuis zijn ding en de rekening wordt bij de premiebetaler neergelegd. Ik vind het van belang dat ik inspanningen zie om zaken werkelijk in beweging te krijgen, dat we een duurzame betaalbaarheid krijgen en een betere kwaliteit. Of de groei van het zorgvolume nu teruggaat naar 2,5 of 2,6% vind ik niet zo belangrijk. Ik zie geen daadwerkelijk verschil tussen een inspannings- en resultaatverplichting. Ik heb het gevoel dat het nu daadwerkelijk gaat gebeuren. Dat gevoel heb ik overgehouden aan gesprekken onder vier ogen en in de onderhandelingen. De zorgverzekeraars zien echt wel dat ze hun rol met verve moeten oppakken om dit systeem te laten werken. Dat heeft grotere gevolgen dan welke wet, maatregel of bezuiniging die ik kan doorvoeren. Bezuinigen is heel bot, een zorgverzekeraar kan dat nuanceren, dat is hard nodig. Als er volgend jaar weer 7% groei uitkomt, dan zet iedereen zichzelf voor schut.’

Maar wat doet u nou als het afgesproken plafond voor de kosten toch weer overschreden wordt?

‘Het hangt ervan af wat er is gebeurd. Als blijkt dat iedereen op de oude voet is doorgegaan, dan heb ik de instrumenten om die overschrijding terug te halen. Maar stel dat partijen zich wel heel erg ingespannen hebben, dan is het een heel ander verhaal. Waar knip je dat met een schaartje? Dat gaan we volgend jaar beoordelen.’

De lucht gaat uit het systeem, de zorg wordt goedkoper ingekocht, maar toch zullen de premies stijgen?

‘Dat komt door demografische ontwikkelingen en technologische vernieuwingen. Dat besef leeft nu nog helemaal niet in de straat. Dat is een grote omissie. Daarom heb ik ook de SER gevraagd om advies over de zorg op lange termijn. Dan buigt de vakbeweging zich er ook over, dat geeft draagvlak. Het is namelijk niet alleen het probleem van de politiek.’