De regeling leidde voor een groot deel tot verdringing van bouwprojecten die geen subsidie kregen.

Dat blijkt uit een evaluatie van de crisismaatregelen die in 2009 zijn genomen voor de bouw door het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB). De evaluatie is gisteren door het ministerie van Binnenlandse Zaken naar de Tweede Kamer gestuurd. De uitkomsten zijn politiek extra relevant, omdat er wegens de malaise op de woningmarkt van verschillende kanten opnieuw wordt aangedrongen op overheidssteun voor de bouw.

Gesubsidieerde woningen

Het vorige kabinet reserveerde € 350 mln voor nieuwbouwprojecten die door de crisis waren stilgevallen of zonder subsidie niet zouden worden gestart. De meeste gemeenten hebben deze subsidie gebruikt om de prijs van de nieuwe koopwoningen te verlagen. Het voordeel kwam terecht bij consumenten die toch al van plan waren een huis te kopen. Van de gesubsidieerde woningen verdrong 70% andere woningprojecten.

Volgens het EIB is het bij toekomstige stimuleringsmaatregelen verstandig als gemeenten garanties afgeven aan ontwikkelaars en bouwers dat de woningen tegen een vastgestelde prijs worden afgenomen. De gemeenten Utrecht en Zaanstad kozen in 2009 voor deze aanpak. Hier deed verdringing zich veel minder voor.

Subsidie voor isolatieglas

'Door garanties af te geven voeg je overheidsvraag toe aan de markt', legt EIB-directeur Taco van Hoek dit gunstige effect uit. 'Als gemeente moet je er dan wel van overtuigd zijn dat er structureel voldoende vraag is naar woningen. Als je maar zakt met de prijs, raak je de woningen dan altijd kwijt. Het risico tussen de gegarandeerde prijs en de mogelijk lagere verkoopprijs dek je af met het subsidiegeld.'

Bij de subsidie voor isolatieglas, een andere crisismaatregel, blijkt dat tweederde van dit glas ook zonder overheidssteun zou zijn geplaatst. Van de ruimere aftrekregeling om huurwoningen energiezuiniger te maken, hebben verhuurders weinig gebruikgemaakt. Het kabinet reserveerde hiervoor € 278 mln. Daarvan is slechts € 78 mln gebruikt.

Hypotheekgarantie

De verhoging van de Nationale Hypotheek Garantie (NHG) van € 265.000 naar € 350.000 heeft sterk positief effect gehad. Sterker dan de EIB verwachtte, aldus Van Hoek. Door de financiële crisis is risico flink hoger geprijsd, zegt hij. Daardoor komt de rente met een garantie duidelijk lager uit. Consumenten zijn volgens hem ook voorzichtiger en sluiten sneller een hypotheek af als zij daarvoor een garantie krijgen.

Het hogere bedrag voor de NHG wordt geleidelijk teruggedraaid.