De vier Aziatische landen zijn goed voor de helft van de Iraanse olie-export. Zij kijken vooral met een economische bril naar de islamitische republiek, zeggen analisten. ‘De landen hebben schoorvoetend ingestemd met de door de Verenigde Naties afgekondigde sancties tegen Iran’, stelt Sanjaya Bau, verbonden aan de Britse denktank International Institute of Strategic Studies. ‘Ze hebben publiekelijk gezegd dat Iran zich moet houden aan het non-proliferatieverdrag, maar als het puntje bij paaltje komt, is energiezekerheid toch echt het belangrijkst voor deze landen.’ De VN-maatregelen beperken de internationale handel met Iran op alle mogelijke manieren. Een embargo staat echter nog niet op de lijst. Die stap zou een streep zetten door 80% van de buitenlandse revenuen van Iran.

Toen de Amerikaanse minister van financiën Timothy Geithner onlangs in Azië om steun vroeg voor het anti-Iranbeleid, zegde zijn Japanse ambtgenoot Jun Azumi hem toe dat Japan zijn olie-inkopen zou reduceren. Geithner was echter nog niet vertrokken of premier Yoshihiko Noda haastte zich te zeggen dat dat besluit nog niet genomen is. De oppositie eiste vervolgens dat Japan een eigen Iran-beleid voert, onafhankelijk van Washington. En gisteren zei de minister van buitenlandse zaken in een reactie op het Europese embargo ‘dat dit wel heel drastisch is’.

In China kreeg Geithner sowieso geen reactie. Veel waarnemers zagen in de reis die premier Wen Jiabao naar de golfstaten maakte een bewijs dat hij daar voor China een alternatief voor de Iraanse olie ging zoeken. Volgens de Indiase publicist M.K. Bhadrakumar ging Wen evenwel vooral naar de Golf om de economische banden met die landen te verstevigen.

China ziet de eindvraag in de EU en de VS inzakken en zoekt elders klanten voor zijn exportsector. De rijke Golf wordt voor China steeds belangrijker, aldus de voormalige topdiplomaat. Tegelijkertijd doet China ook graag zaken met Iran en daar hebben de golfstaten volgens hem geen enkele moeite mee. Het beeld dat sjiitisch Iran en soennitisch Arabië onverzoenlijk tegenover elkaar staan, is vooral een westerse gedachte. ‘China heeft een comfortabele positie rond de Perzische Golf en die wil het niet zo maar opgeven’, schrijft Bhadrakumar in de Asia Times.

Toen Wen uit de Golf terugkeerde, schreef China Daily dat beide kampen voor China belangrijk zijn. Iraanse olie is zelfs ‘essentieel’. ‘Als China daar geen olie meer vandaan haalt, ontstaat er een onmiddellijk brandstoftekort. En als er elders een alternatief gevonden kan worden, zal het alleen tegen een hoge prijs verkregen kunnen worden. De economie zal er een geweldige tik van krijgen.’

Als andere landen de Iraanse productie moeten goedmaken, neemt de reservecapaciteit van de mondiale olieproductie geweldig af. Iedere aanbodschok kan in dat geval de prijs hoog opjagen, redeneert Peking. Dat risico is te groot.

India redeneert hetzelfde. Gisteren werd duidelijk dat de drie grootste Indiase olie-inkopers met goedkeuring van New Delhi nieuwe contracten in Iran willen afsluiten. Een probleem is alleen dat de afhandeling niet door internationale banken gedaan kan worden, omdat die dan door de VS worden afgestraft. Toevallig heeft India net voorgesteld om de centrale bank van Iran roepierekeningen in India te laten openen. Daarmee kan het probleem omzeild worden en zien de VS meteen hun dollardominantie in de oliehandel inkrimpen.