Nederlandse accountants liggen onder vuur. De vier grote kantoren, KPMG, PwC, Deloitte en Ernst & Young, krijgen te maken met een combinatie van strengere wetgeving, boetes en schadeclaims. Zo stapt beleggersvereniging VEB naar de rechter om een schadevergoeding te eisen van Deloitte in de Ahold-zaak.

De maatschappelijke druk op de accountants is het gevolg van onvrede over boekhoudschandalen en de financiële crisis van 2008, toen banken omvielen terwijl zij de handtekening van accountant onder hun jaarrekening hadden staan.

Dagvaardigingen

De VEB heeft gisteren een dagvaarding de deur uitgedaan tegen Deloitte. De VEB treedt op namens beleggers die in totaal zo’n $14 mrd aan schade hebben geleden. Na een eerdere schikking met Ahold spreekt de VEB Deloitte aan voor de helft van dat bedrag. De VEB wil dat bedrag verhalen op alle toenmalige partners van Deloitte.

Deloitte acht zichzelf overigens op geen enkele manier aansprakelijk voor de schade, zegt een woordvoerder. ‘Deloitte is zelf misleid in de Ahold-zaak en heeft de fraude vervolgens aan de kaak gesteld. Wij denken dat wij hele sterke argumenten hebben en wij zullen zich krachtig verweren.’  

De VEB heeft in december vorig jaar al een dagvaarding de deur uitgedaan richting PwC vanwege het faillissement van it-bedrijf LCI Technology. Er is bovendien nog een dagvaarding op komst voor Ernst & Young vanwege het faillissement van Landis. ‘Wij hebben dit jaar de loop van het kanon op drie van de vier grote accountantskantoren gericht’, zegt directeur Jan Maarten Slagter van de VEB. Het is voor het eerst dat de VEB accountants voor de rechter sleept voor een schadevergoeding. 

Vaak beterschap beloofd

De schadeclaims hebben een lange voorgeschiedenis, maar moeten ook gezien worden als onderdeel van de huidige maatschappelijke discussie over accountants, zegt Slagter. ‘Er is vaak beterschap beloofd door de Grote Vier, maar de recente boete van de AFM voor Ernst & Young maakt nog eens duidelijk dat zij tot nu weinig geleerd hebben.’ Slagter legt er de nadruk op dat het voor beleggers van het grootste belang is dat de accountant zijn werk goed doet.

De schadeclaims komen op het moment dat Tweede Kamer op het punt staat om via nieuwe wetgeving de accountantssector op de schop te nemen. Er is een Kamermeerderheid voor ingrijpende maatregelen zoals verplichte periodieke wisseling van accountantskantoor en scheiding van de boekencontrole en andere meer commerciële dienstverlening bij één en dezelfde klant. De Kamer wil ook toezichthouder AFM meer armslag geven om controle uit te oefenen op de sector.

De Kamermeerderheid van PvdA, PVV, GroenLinks en SP gaat daarmee verder dan minister van Financiën Jan Kees de Jager en regeringspartijen VVD en CDA  tot nu toe wilden gaan. Net als de VEB vinden de oppositiepartijen en de PVV dat de accountants de afgelopen jaren tekort zijn geschoten in hun maatschappelijke taak om beleggers en andere stakeholders voldoende houvast te geven.

Barnier

De Kamer gaat op zijn beurt weer minder ver dan eurocommissaris Michel Barnier, die accountantskantoren wil verplichten te kiezen tussen controle en advies en de grote vier wil dwingen bij de controle samen te werken met een tweede accountantskantoor. Ook die maatregelen hangen nog boven de markt.

Dat er iets schort aan het werk van de accountants is ook de suggestie die naar voren komt uit een boete die toezichthouder AFM heeft opgelegd aan accountant Ernst & Young. Bij een onderzoek naar tien controledossiers heeft de AFM in zes gevallen vastgesteld dat de accountant zich niet aan de regels voor accountantscontrole houdt en daarvoor een boete uitgedeeld van euro 54.450. Ook Deloitte hangt nog een boete boven het hoofd. 

Stelt de AFM zich in zijn publicatie van de boete nog terughoudend op, dat geldt niet voor de voorzieningenrechter bij wie Ernst & Young de publicatie van de boete eind vorig jaar heeft aangevochten. In zijn uitspraak stelt de rechter Ernst & Young op vrijwel alle punten in het ongelijk en formuleert in ronde bewoordingen de tekortkomingen in de het werk van de accountant. Volgens de rechter hebben de accountants van E&Y bij herhaling niet voldaan aan de eisen die wet aan hen stelt.