Zelden kwam het jaarlijkse World Economic Forum in zo’n alarmerende stemming bijeen. De businessclub van de mondiale zakenelite, die in het Zwitserse bergdorp Davos vergadert met politici en economen, is overladen met waarschuwingen. Van IMF-voorzitter Christine Lagarde tot Oeso-topman Angel Gurria — uit alle windstreken worden de deelnemers tot actie gemaand. Bezuinigen alleen is niet het antwoord, er moeten banen komen. Kortom: zet de denktank in de vijfde versnelling.

Doemscenario's

Alsof de urgentie nog niet duidelijk was, publiceert het Forum ook nog een enquête vol met doemscenario’s. Een paar honderd experts van het Forum verwachten een ‘majeure geopolitieke ontsporing’ in de komende 12 maanden. Dat kan alles zijn van handelsembargo tot oorlog — heel specifiek is de enquête niet.

Davos heeft vier dagen om nieuw groeibeleid te bedenken, voor landen die tegelijk hun schulden moeten verminderen.

Sociaal weefsel

'Het is duidelijk dat we de groei moeten aanjagen’, zegt Paul Polman, ceo van Unilever, in een telefonische voorbeschouwing. Polman is mede-voorzitter van het Forum. Het ‘sociaal weefsel’ in Europa verscheurt, waarschuwt hij. ‘Vooral de jeugdwerkloosheid moet worden aangepakt. De bescherming van oudere werknemers is te groot. We zitten met verouderde pensioenstelsels. En we moeten jonge mensen langere scholingsprogramma’s en betere beroepsopleidingen geven.’

Dit jaar telt het Forum een recordaantal van 2600 deelnemers. De Amerikanen zijn als vanouds het best vertegenwoordigd, maar voor het eerst lopen er bijna evenveel Indiërs als Europeanen rond. Hoofdattractie is de Duitse bondskanselier Angela Merkel — de belichaming van de harde sanering waar zo krachtig tegen wordt gewaarschuwd. Vanavond houdt ze de openingstoespraak.

Ook de meeste regeringsleiders en centrale bankiers uit de eurozone zijn aanwezig. Nederland heeft premier Mark Rutte en DNB-president Klaas Knot afgevaardigd. Nooit eerder is de Hollandse vertegenwoordiging zo prominent geweest. De kwartiermakers van de nieuwe eurotop van 30 januari kunnen zich geen betere voorbereiding wensen.

Onheilsprofeet

Ideeën zullen onder meer van de rijk geschakeerde economengemeenschap moeten komen. De meesten hebben hun visitekaartjes al ruim van tevoren afgegeven in speciale ‘Davos-briefings’. Zoals Nouriel Roubini, inmiddels een Davos-icoon maar jarenlang als onheilsprofeet in de hoek gezet. Hij twittert al dagen over het Forum. Goed nieuws neemt hij niet mee. Volgens Roubini kan de crisis in Europa en de VS nog jaren duren, omdat de maatregelen die de economieën weer concurrerend moeten maken, voorlopig  geen effect zullen hebben.

Of neem Nobelprijswinnaar Joseph Stiglitz, die in verschillende van de ruim 250 debatten zal optreden. Volgens hem belooft de fixatie op bezuinigingen van 2012 een rampzalig jaar te maken.

Verwachtingen temperen

Klaus Schwab, de man die het Forum ruim veertig jaar geleden oprichtte, probeert de hoge verwachtingen te temperen. ‘Dit is geen platform voor het nemen van beslissingen’, zei hij op een internet-persconferentie. ‘Het is een platform voor collectief denken.’ Unilever-topman Polman praat ook al niet graag over de eurocrisis. ‘We zijn het aan onszelf verplicht om die op te lossen. Maar er zijn altijd problemen op de korte termijn. In Davos zijn juist veel mensen bijeen om te praten over de lange termijn.’

Langetermijnproblemen zijn er bijna teveel om op te noemen: klimaatverandering, ontbossing, voedsel- en watertekorten, protectionisme, kredietcrisis, jeugdwerkloosheid, groeiende ongelijkheid. Ze hangen allemaal samen, aldus Polman. En ze worden allemaal erger doordat Europa en de VS volledig in beslag worden genomen door hun schuldreductie, terwijl de rest van de wereld nog geen ‘actieve verantwoordelijkheid’ neemt. Het wordt dé grote uitdaging van dit Forum, zegt hij, om de nieuwe grote economieën in dit ‘politieke vacuüm’ te laten stappen.