Alleen SP en PVV zouden niet willen korten. CDA, VVD en PvdA steunen de plannen van toezichthouder de Nederlandsche Bank, zoals ook minister Henk Kamp van Sociale Zaken dat doet.

Beleggingen in waarde gedaald

Begin deze maand besloot DNB dat 125 fondsen moesten aankondigen dat er een serieuze kans bestaat dat de pensioenuitkeringen in april 2013 worden gekort. De fondsen werken al vier tot vijf jaar aan een herstel. Door de crisis van september 2008 is een groot deel van hun beleggingen met tientallen procenten in waarde gedaald.

Hoewel ze dat verlies al weer deels hebben goedgemaakt, is er nog een probleem bijgekomen. Het aantal jaren dat mensen nog leven na het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd neemt alsmaar toe. Mensen trekken dus veel langer pensioen, hoewel ze daar onvoldoende voor hebben gespaard.

Lage rente

Het derde probleem is dat de rente zeer laag staat. Tegen die zogenoemde rekenrente worden de verplichtingen voor de komende decennia uitgerekend. Hoe lager de rente staat, hoe slechter de pensioenfondsen er voor lijken te staan voor de lange termijn. DNB is de fondsen enigszins tegemoet te komen, door niet de 'extreem lage'  rentestand van 31 december te nemen, maar de gemiddelde rentestand over de laatste drie maanden van 2011. Dat heeft meer dan 50 fondsen 'gered'. Zij hoeven waarschijnlijk niet te korten op de pensioenen.

De fondsen hebben al twee jaar extra de tijd gekregen om te herstellen, maar dat gaat in 125 gevallen waarschijnlijk niet lukken. Als ze eind dit jaar geen herstel laten zien, dan wordt er per 1 april volgend jaar gekort.

'Voldoende in kas'

SP-Kamerlid Paul Ulenbelt heeft het debat dinsdagavond geopend met de stelling dat er per jaar €28 mrd aan premies de fondsen in gaan, tegen €24 mrd aan uitkeringen. Er is €875 mrd in kas en de rendementen zijn prima: 9% over 2011 en gemiddeld 7% over de afgelopen twintig jaar. Volgens Ulenbelt is er nog voor zeker 25 jaar voldoende in kas om niet te korten. 'En daarna is de vergrijzing voorbij. Dus de jongeren hoeven niet bang te zijn dat de potten straks leeg zijn.' Hij noemde minister Kamp 'bewust pessimistisch'. Ulenbelt stelt dat de sector 50 jaar prima heeft gewerkt met een vaste rekenrente van 4%.

PVV-Kamerlid Ino van den Besselaar meent dat DNB beter de rente kan middelen over een heel jaar. In 2011 zou dat een rekenrente hebben opgeleverd van ruim 3,4%, tegen de 2,7% die DNB nu heeft gekozen. 'Dan waren alle dekkingsgraden van de pensioenfondsen 12 punten hoger uitgevallen. Ruim voldoende om niet te hoeven korten.'

Rekenrente

Minister, vakbonden en werkgevers werken met onder andere het Centraal Planbureau nog aan de bewuste rekenrente in het kader van de uitwerking van het pensioenakkoord. Daar moet in het tweede kwartaal van dit jaar helderheid over komen. Die rekenrente gaat met het pensioenakkoord per 2014 in. Het is mogelijk dat de politiek later dit jaar alsnog besluit om dan in 2012 en 2013 ook alvast maar met die methode te gaan werken. Dit kan nog van invloed zijn op de kortingen.

Zelf verzekeren

GroenLinks-Kamerlid Jesse Klaver kwam met vier voorstellen om de pensioenfondsen uit de brand te helpen. Het nabestaandenpensioen zou wel kunnen worden gestaakt. Iedereen werkt en wie het risico van inkomensverlies door het overlijden van een partner wil afdekken, kan zich daar zelf voor verzekeren.

Verder wil GroenLinks dat de AOW-leeftijd nu al met twee maanden per jaar omhoog gaat, in plaats vanaf 2020 met een heel jaar naar 66 jaar en in 2025 met nog eens een heel jaar naar 67. Verder moeten jongeren al vanaf hun 18e jaar pensioenpremies kunnen gaan afdragen en is het verstandiger de dekkingsgraad van een fonds over een jaar te middelen dan de rekenrente.

Het schrappen van het nabestaandenpensioen werd vooral door de christelijke partijen en de PvdA bekritiseerd. Ze vonden het een vreemd voorstel van een linkse partij. Bovendien zou die particuliere verzekering fors duurder uitvallen.

Verhoging AOW-leeftijd

D66 deelt de visie van GroenLinks op het punt van de versnelde verhoging van de AOW-leeftijd. D66 wil bij voorkeur een verhoging van drie maanden per jaar vanaf 2013. Dat levert ruim Euro 3 mrd op en haalt de pensioenfondsen heel snel uit de problemen. Er hoeft dan ook minder gekort te worden op de pensioen. Een korting die overigens ook wordt doorgerekend aan alle mensen die nog werken. Volgens D66 is er een tekort van Euro 200 mrd in de pensioenfondsen. De verplichtingen zouden ruim boven de Euro 1000 mrd bedragen, bij minder dan Euro 900 mrd in kas. Volgens Kamerlid Wouter Koolmees daalt de lange rente in Nederland al dertig jaar gestaag. Het PVV-standpunt dat de rente nu extra laag is door de eurocrisis deelt Koolmees daarom niet.

VVD-Kamerlid Helma Lodders en CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt willen graag van de minister weten waarom de korting per april 2013 is gemaximeerd op 7% per jaar. Volgens Omtzigt is er geen wetsartikel dat dit rechtvaardigt, waardoor de weg naar de rechter openligt. Omtzigt herhaalde voor de zoveelste keer zijn verzoek om een onderzoek naar pensioenfondsen die de afgelopen decennia geld hebben teruggestort omdat ze er wel erg goed voor stonden.

PvdA-Kamerlid Roos Vermey wil dit jaar geregeld zien dat het bestuur van de pensioenfondsen structureel wordt versterkt, met medezeggenschap voor gepensioneerden. Dinsdag stemde de Eerste Kamer al voor een initiatiefwetsvoorstel van VVD en D66 om hieraan tegemoet te komen. Vermey wil eind dit jaar, als er een definitief besluit valt over het korten, bezien of de mensen met de laagste inkomens moeten worden tegemoet gekomen om hun koopkracht niet al te zeer te raken.