De Oeso is afhankelijk van de manier waarop individuele landen de cijfers aanleveren en die doen dat niet altijd op een consistente manier. Dat blijkt uit een toelichting van het CBS op de totstandkoming van twee cruciale cijfers.

Het gaat om de zorgquote, het aandeel van zorgkosten in het bruto binnenlands product, en de specialisteninkomens. In de meest recente Oeso-cijfers over 2009, maakt Nederland met zijn zorgquote een grote sprong: van de tiende naar de tweede plaats, direct achter ‘big spender’ de Verenigde Staten. Dat is voer voor politici die willen bezuinigen op de Nederlandse zorguitgaven.

Maar hoe reëel is deze tweede plaats?

Ander systeem

De Oeso geeft zelf in een voetnoot aan dat er een breuk in de Nederlandse reeks zit vanwege het opnemen van kosten die voorheen niet werden opgenomen. Vincent van Polanen Petel, statistisch onderzoeker bij het CBS, legt uit dat het CBS, dat de cijfers aan de Oeso levert, deze keer nauwer aansluiting heeft gezocht bij een internationaal rapportagesysteem, de System of Health Accounts. Dat systeem werkt met een veel bredere definitie van kosten in de langdurige zorg; bijvoorbeeld niet alleen de kosten van verpleeghuisartsen, maar ook die van verplegend personeel. Vandaar het CBS deze keer ook de kosten van ‘persoonlijke verzorging’ heeft meegnomen. Dat scheelt al gauw enige honderden miljoenen euro’s.

Maar dat Nederland voor de brede definitie heeft gekozen wil niet zeggen dat andere landen dat ook hebben gedaan. ‘Een deel van de Oeso-landen volgt in zijn rapportage de beperkte definitie’, aldus Van Polanen Petel. Daar komt nog bij dat een land als Groot-Brittannië zich niets gelegen laat liggen aan de ‘System of Health Accounts’ en op geheel eigen wijze rapporteert ‘Bij de vergelijking met Groot-Brittannië moeten we een slag om de arm houden. En bij Italië eigenlijk ook.’ Maar is de tweede plaats van Nederland nou echt de tweede plaats? ‘Dit is de best mogelijke vergelijking die er in de wereld te krijgen is.’

Specialisteninkomens

Dan de specialisteninkomens. Een paar jaar geleden rapporteerde de Oeso dat Nederlandse specialisten meer verdienden dan hun collega’s in de andere Oeso-landen. Haagse politici mochten deze Oeso-cijfers graag citeren in hun kruistocht tegen de veelverdieners onder de specialisten.

Uit de meest recente cijfers van de Oeso blijkt echter dat Nederlandse specialisten niet op plaats één, maar op plaats vier staan binnen de Oeso-vergelijking. Voorheen leverde het ministerie van Volksgezondheid de cijfers, nu doet het CBS het. Bij de CBS-berekening is voor het eerst gebruik gemaakt van fiscale gegevens. CBS-onderzoeker Van Polanen Petel geeft aan dat de data voor specialisten in loondienst hard zijn, maar dat dat nog niet geldt voor de vrijgevestigde specialisten. ‘We vonden de cijfers goed genoeg om mee naar buiten te komen. Maar het blijft werk in uitvoering.’ Maar als het Nederlandse cijfer al niet helemaal hard is, hoe zit het dan met de internationale vergelijking? ‘Daar zou ik mijn hand niet voor in het vuur steken.’