Het net rond Teheran sluit zich. Nu Washington en Brussel de internationale betaling en verzekering van Iraanse olie-uitvoer aan banden leggen vanwege het omstreden nucleaire programma van Iran, zit er ook voor landen die weinig zien in een westers embargo niets anders op dan hun Iraanse olieaankopen te reduceren, zelfs als Teheran bijzonder gunstige voorwaarden aanbiedt.

‘Nog even en we kunnen die olie niet eens meer transporteren’, zei directeur Sunil Thapar van SCI, de grootste rederij van India, gisteren tegen Reuters. ‘Als per 1 juli de Europese sancties ingaan, wordt het heel moeilijk onze op Iran varende tankers nog te verzekeren.’ Vrijwel alle scheepvaartverzekeraars zijn in de VS of Europa gevestigd. En partijen in Singapore, Hongkong of Japan zullen niet snel polissen overnemen. Deze verzekeraars zijn op allerlei manieren met het Westen gelinkt en lopen daarom het risico door Brussel en Washington gestraft te worden.

Embargo

‘Het houdt voor ons dan al snel op’, aldus Thapar. Samco Shipholding, de Singaporese dochter van AP Møller-Maersk, liet dinsdag om die reden weten geen tankvaartopdrachten meer uit Iran aan te nemen.

India koopt jaarlijks voor $9,5 mrd aan olie in Iran en daar wil het land mee doorgaan. Alleen als de VN een embargo afkondigt, zal New Delhi buigen, niet voor de wens van westerse mogendheden, stelde minister van buitenlandse zaken Ranjan Mathai onlangs. Het probleem is alleen dat India spoedig geen geld meer naar Iran kan overmaken. De Indiase transacties worden uitgevoerd door Türkiye Halk Bankasi, maar deze bank heeft haar opdrachtgevers laten weten dat spoedig niet meer te kunnen doen.

Iraanse atoombom

De Turkse bank is bang een paria te worden in het internationale betalingsverkeer. De VS heeft duidelijk gemaakt dat iedere financiële instelling in de wereld gestraft wordt indien ze zaken denkt te moeten doen met de Iraanse centrale bank, de instelling die Iraanse oliebetalingen afhandelt.

Een land kan vrijstelling krijgen voor een instelling, maar in ruil daarvoor eist de VS een drastische inperking van de Iraanse olie-import. Zo is Japan volgens de krant Yomiuri dicht bij een deal met Washington, waarbij de invoer uit Iran met 11% wordt gereduceerd. Weliswaar is Tokio bang voor een Iraanse atoombom, maar tegelijkertijd is de Japanse economie afhankelijk van een ononderbroken toevoer van olie — zeker nu besloten is de afhankelijkheid van kernenergie af te bouwen. Om de belangen van de financiële sector niet te schaden, kiest Tokio eieren voor zijn geld.

Overboekingscentrum Swift

Iran is naar verluidt druk bezig nieuwe klanten te vinden voor het geval dat Europa over ruim vier maanden geen olie afneemt. Vooral in Zuidoost-Azië zou Iran alternatieven zoeken. Veel raffinaderijen in Thailand, Indonesië, Maleisië en Vietnam hebben echter in de afgelopen dagen laten weten niet op de avances in te zullen gaan. Ze stellen dat ze geen officiële toestemming krijgen, dat hun installaties ongeschikt zijn voor Iraanse olie of dat ze geen mogelijkheden zien de olie te betalen, ook niet via omwegen.

Afgelopen vrijdag liet overboekingencentrum Swift in België weten klaar te staan het geldverkeer met Iran helemaal stil te leggen. Swift, dat de overschrijvingen tussen meer dan 9000 banken en andere financiële instellingen in 210 landen verzorgt, zal de betalingen van en naar Iraanse banken blokkeren zodra EU-wetten daartoe zijn goedgekeurd. Deze maatregel maakt het zakenverkeer met Iran praktisch onmogelijk.

China

Volgens waarnemers kan alleen China zich aan de maatregelen onttrekken. Peking vindt sancties ‘niet constructief’ en behoudt zich het recht voor te blijven handelen. Uit cijfers van de Chinese douane blijkt echter dat het land de olie-import reduceert. In januari kocht het 14% minder dan in december.

Veel raffinaderijen in Zuidoost-Azië hebben laten weten niet op Iraanse avancesin te zullen gaan