Als de minister de Rotterdamse corporatie onder toezicht plaatst, dreigt er een escalatie van de financiële problemen bij Vestia, dat in moeilijkheden is geraakt door zich in te laten met handel in exotische financiële producten.

Reden voor de terughoudendheid van de minister om bij de corporatie te interveniëren, is dat banken die tegenpartij zijn bij de financiële derivaten die Vestia is aangegaan, terstond geld kunnen opeisen, zodra de corporatie onder toezicht wordt geplaatst. De minister laat het dan ook aan de sector over om Vestia op de been te houden, maar speelt op de achtergrond wel een beslissende rol.

Alleen vertrouwelijk geïnformeerd

Het risico van grotere financiële schade verklaart ook de terughoudendheid en de discretie waarmee CDA-minister Spies de problemen bij Vestia aanpakt. Kamerleden worden door Spies alleen vertrouwelijk geïnformeerd over de situatie bij de woningcorporatie en houden angstvallig hun mond.

Vestia heeft het risico dat het in de toekomst een hogere rente moet betalen, afgedekt bij banken. De corporatie betaalt daarvoor geen verzekeringspremie. In plaats daarvan koos Vestia ervoor het risico van banken op een lagere rente van banken over te nemen. De woningcorporatie werd daarmee verzekeraar voor circa € 5 mrd.

Bijstortingen in depot

Nu de rente ongewoon laag is, moet Vestia geld storten in een depot. De banken zijn er dan van verzekerd dat ze hun geld krijgen zodra de derivaten aflopen en de rente nog steeds onder het afgesproken niveau ligt. Als de rente bijtijds voldoende stijgt, kan de uiteindelijke schade meevallen.

De bijstortingen in het depot zijn volgens ingewijden opgelopen tot ruim € 2,5 mrd. Onduidelijk is of dit hele bedrag toevalt aan de banken als Vestia onder toezicht wordt geplaatst of dat het om een deel van dit bedrag gaat. De corporatie raakte in acute liquiditeitsproblemen nadat haar eigen reserve van bijna € 1 mrd was uitgeput en het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) zich garant had gesteld voor een lening van € 1 mrd om te kunnen bijstorten. Dit weekend sprongen vijf andere corporaties bij, waarna Vestia nog eens € 500 mln heeft bijgestort.

'Taskforce' en commissie

Spies heeft intussen een ‘taskforce’ ingesteld met specialisten van het ministerie van Financiën en de Nederlandsche Bank. Die moet de derivaten van Vestia zo snel mogelijk in veilige haven loodsen. Daarnaast stelt zij een commissie in om het bestuur van de woningcorporaties en het toezicht daarop tegen het licht te houden.

Vestia ging in maart 2011 in zee met het Britse Superderivatives (SD) voor het risicomanagement van zijn rentederivaten. ‘SD heeft het aantoonbare voordeel precieze waarderingen te leveren op een slimme en erg gebruiksvriendelijke manier’, aldus Vestia’s treasurer Marcel de Vries destijds in een persbericht. Het bericht verdween gisteren van de site van SuperDerivatives na navraag over Vestia.