'Z-share' was vrijdag het magische woord bij de verhoren door de parlementaire enquêtecommissie die de bankensteun in 2008 onderzoekt.

Centrale vraag: was het bij de belangrijkste Nederlandse onderhandelaars bij de overname van ABN Amro en Fortis Bank Nederland (FBN) duidelijk dat in dit aandeel een kapitaaltekort zat van € 2,2 mrd en dat de waardering van de banken hierdoor naar beneden had moeten worden bijgesteld?

Boekverlies

Nee, zeiden achtereenvolgens oud-topambtenaar van Financiën Bernard Ter Haar, oud-president Nout Wellink van de Nederlandsche Bank (DNB) en oud-minister van Financiën Wouter Bos. Volgens Ter Haar en Wellink was bij de overname wel duidelijk dat er een boekverlies of een negatieve waarde in het Z-share zat, maar niet dat er sprake was van een kapitaaltekort.

In het Z-share zat de restboedel van ABN Amro die de eerdere kopers van ABN Amro (Fortis, RBS en Santander) niet wilden hebben. Deze boedel was onder FBN gehangen. De Staat betaalde voor ABN Amro, FBN en verzekeraar ASR € 16,8 mrd, maar moest later nog ruim € 13 mrd bijpassen voor kapitaaltekorten.

Lazard

De drie hoofdrolspelers legden de bal vrijdag bij de bankiers van Lazard, de zakenbank die was ingehuurd om de banken te waarderen. Volgens Wellink hadden medewerkers van DNB aan Lazard meegedeeld dat er in het Z-share een boekverlies zat en 'dat daar iets mee moest gebeuren'.

Wellink zelf had zich er verder niet bemoeid, omdat volgens hem Lazard uiteindelijk verantwoordelijk was voor de waardering. Wellink: 'Daarna had Lazard moeten vragen wat er precies achter het Z-share zat.’ DNB had volgens hem de goede cijfers geleverd, Lazard moest ze beoordelen.

Vlaggetje

Ter Haar, een van de belangrijkste onderhandelaars, wist van het boekverlies in het Z-share, maar 'dat had de waardering door Lazard niet veranderd'. Ter Haar: 'Er stond een vlaggetje bij, maar het heeft geen rol gespeeld in de onderhandelingen. Ik ging uit van de waardering door Lazard.' De zakenbank was gekomen tot een waardering in de bandbreedte € 12,8 mrd tot € 20 mrd.

Oud-minister Wouter Bos zei tijdens zijn verhoor dat hij nooit met de bankiers van Lazard had gesproken over de waardering. 'Ik kreeg één vel papier met daarin de waarderingen in de drie verschillende scenario's. Ik had het gevoel dat ik wist wat ik moest weten.' Over de problemen rond het Z-share was hij verder niet ingelicht.

Inconsistentie

Bos legde er verder de nadruk op dat Lazard niet heeft bevestigd dat er een kapitaaltekort was. Hij laakte verder de 'inconsistentie' van de twee bankiers van Lazard die op woensdag voor de commissie waren verschenen.

De andere kapitaaltekorten bij ABN Amro en FBN kwamen pas later aan het licht, aldus Bos. In de waardering die hij tijdens de onderhandelingen had, was er sprake van voldoende kapitaal. 'Ze hebben mij echter niet verteld dat er net voldoende kapitaal was.'

Hachelijke tijd

Maar zelfs als de waardering met € 2,2 mrd naar beneden was aangepast, was de prijs wellicht niet lager uit gekomen, aldus Bos en Wellink. 'De € 16,8 mrd zit dan ook nog binnen de bandbreedte', zei Bos. 'We zaten in een hachelijke tijd en de druk was groot. En er is een groot onheil afgewend.'

Wellink deed soortgelijke uitspraken. Hij was tevreden met de betaalde prijs. 'De kostenvoordelen uit de integratie zijn niet meegeteld. Anders hadden we misschien wel meer moeten betalen.'