Bovendien leidt het tot besparing op zorgkosten. Dat blijkt uit een onderzoek naar de maatschappelijke baten van gezond ouder worden, dat gezondheidseconoom Marc Pomp heeft uitgevoerd voor het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG). Het onderzoek wordt donderdag aangeboden aan voorzitter Bernard Wientjes van werk­geversorganisatie VNO-NCW.

Mensen leven langer

Pomp is daarmee veel positiever over de effecten van ziektepreventie dan het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), dat daar eerder onderzoek naar deed. Volgens het RIVM leidt stoppen met roken of het terugdringen van obesitas weliswaar tot gezondheidswinst, maar nemen de zorguitgaven toe omdat mensen langer leven en dan allerlei kwalen krijgen. Ook internationaal onderzoek zit op die lijn.

Volgens het UMCG (en Pomp) wordt in die eerdere onderzoeken een te enge definitie van preventie gehanteerd. Veelal wordt vooral gekeken naar de belangrijkste aandoeningen, zoals hart- en vaatziekten, kanker en diabetes, en worden uitsluitend de directe ­effecten van preventieonderzoek gemeten.

‘Volgens ons is dat een te conservatieve aanname’, zegt Erik Buskens, hoogleraar medische technologie en verbonden aan het UMCG. ‘Om ziektes te voorkomen neem je meestal een scala aan maatregelen, bijvoorbeeld op het gebied van levensstijl. Die hebben niet alleen gevolgen voor die ene ziekte, maar een veel bredere werking.’ Hiermee kunnen veel kleinere aandoeningen, die goed zijn voor tweederde van de zorguit­gaven, worden voorkomen.

Bezuinig niet op preventie

Richt de preventie zich ook op die kleinere aandoeningen, en weet ze deze met 20% terug te dringen, dan neemt de levensverwachting vanaf de geboorte met gemiddeld bijna drie jaar toe. Ook blijven mensen langer gezond, waardoor tussen 2010 en 2050 jaarlijks ruim 150.000 mensen extra aan het werk kunnen blijven.

Bovendien leidt ‘preventie in ruime zin’ tot een flinke besparing op de zorguitgaven (€75,9 mrd in 2010). Die blijven oplopen, in het gunstigste scenario van 13% van het bruto binnenlands product (bbp) in 2010 naar 21,5% in 2050. Maar dat is nog altijd minder dan de 24% die het Centraal Plan­bureau eerder berekende.

‘Onze boodschap aan de regering is: bezuinig niet op preventie. Dat is het kind met het badwater weggooien’, zegt Buskens.