Dit als gevolg van concurrentievervalsing door Spaanse scheepswerven. Die schattingen circuleren in kringen van het Nederlandse scheepsbouwcluster.

Nederlandse scheepswerven klagen al jaren over geraffineerde fiscale maatregelen waarmee de Spaanse overheid de eigen sector bevoordeelt. Met steun van andere Europese bedrijven en branche-organisaties trok Scheepsbouw Nederland al in 2006 in Brussel aan de bel.

Spanish Tax Lease

Eind juni vorig jaar startte de Europese Commissie een formeel onderzoek naar de zogeheten Spanish Tax Lease. In een voorlopige conclusie heeft de Commissie al geoordeeld dat de fiscale steun ongeoorloofde staatssteun is. Als de Commissie in een later stadium deze conclusie bevestigt, is de kans groot dat het financieel en economisch zwakke Spanje een zeer groot bedrag aan ongeoorloofde staatssteun moet terugbetalen, mogelijk miljarden euro’s.

Sinds het door de Commissie gestarte onderzoek — onder leiding van de Spaanse eurocommissaris Joaquin Almunia — mogen Spaanse scheepswerven geen gebruik meer maken van de omstreden fiscale constructies. Dat heeft ertoe geleid dat deze werven nog nauwelijks nieuwe opdrachten binnenkrijgen. Met name bij Galicische scheepswerven verliezen veel mensen hun baan, terwijl enkele scheepswerven op de rand van faillissement staan of al surseance van betaling hebben aangevraagd.

Kwade genius

In delen van de Spaanse pers worden Nederlandse scheepswerven als Damen Shipyards en IHC Merwede met de nek aangekeken. Want hoewel ook andere landen hebben geklaagd over de Spaanse belastingtrucs, waren in dit geval de Nederlandse werven én brancheorganisatie Scheepsbouw Nederland de voortrekkers achter deze zaak.

In Spanje worden de Nederlandse werven dan ook als de kwade genius gezien. Indirect zijn zij verantwoordelijkheid gesteld voor de snel stijgende werkloosheid in de sector. ‘De Nederlandse scheepsbouwsector schiet omhoog vanaf het moment dat zij een blokkade heeft opgeworpen voor de Galicische werven’, aldus een recent commentaar in de krant La Voz de Galicia.

Initiatieven Spaanse regering

Donderdag eindigde in Galicië, de scheepsbouwregio van Spanje, een driedaagse protestmars van circa 5500 werknemers. Zij eisten werk en willen dat regionale overheden en de centrale regering in Madrid zich sterk maken voor de sector en hun belangen verdedigen in Brussel.

Onder druk van de scheepsbouwsector in Spanje is de regering druk bezig met een alternatief voor de omstreden taxlease. Madrid hoopt daarvoor nu wel steun te verkrijgen vanuit Brussel, nadat een andere variant enkele maanden geleden al door de EU werd afgewezen. De Nederlandse ambassade in Madrid en Scheepsbouw Nederland volgen de initiatieven van Spaanse politici op dit punt met argusogen.

Geen open systeem

Het systeem van de ‘Spanish Tax Lease’ functioneert al vanaf 1 januari 2002. Sinds dat jaar is de ongeoorloofde steun bij 273 transacties gebruikt. Door fiscale financiële steun van de Spaanse overheid konden scheepswerven 20% tot 30% lagere prijzen vragen voor hun schepen. Nederlandse en andere Europese werven konden daar niet tegenop concurreren. Bij het systeem waren ook banken, leasemaatschappijen, investeerders en tussenpersonen betrokken.

Op kritiek vanuit Brussel antwoordde Madrid aanvankelijk dat ook buitenlandse werven van de belastingmaatregel konden profiteren. Grote Nederlandse scheepsbouwers als Damen Shipyards en IHC Merwede hebben dat inderdaad geprobeerd, maar het bleek dat de ‘Spanish Tax Lease’ geen open systeem was.

De Europese Commissie concludeerde vorig jaar al dat van de 273 omstreden transacties slechts in één geval een niet-Spaanse werf heeft geprofiteerd. Nederlandse scheepswerven willen geen commentaar geven. De kwestie ligt zeer gevoelig in de sector.