Met het pgb kregen gehandicapten en chronisch zieken een budget waarmee zij hulp konden inkopen die paste bij hun persoonlijke omstandigheden. Het is een uitvinding van de liberalen, die de keuzevrijheid hoog in het vaandel hebben. In het begin van de jaren negentig waren gehandicapten aangewezen op instellingen die standaardhulp boden, die meestal niet bij hun behoefte aansloot. Het pgb werd een succes. Een te groot succes volgens het Rutte-Wilders-gedoogkabinet.

De verrassing bij de formatie van dit kabinet was de benoeming van Marlies Veldhuijzen van Zanten-Hyllner als staatssecretaris van zorg. Een outsider, politiek onbelast en met beide benen in het modder van de zorg. Een gouden combinatie met de inhoud.

Zorgkosten stijgen navenant

Zij wilde, op instigatie van het gedoogkabinet, liever bezuinigen op deze succesvolle zelf geregisseerde hulp dan op de duurdere hulp van tehuizen en thuiszorgorganisaties. Alleen wie in aanmerking komt voor 24 uurszorg, kan nog met een pgb zelf kiezen. De staatssecretaris beloofde initieel dat mensen die straks zijn aangewezen op zorg in natura even goede zorg zullen krijgen.

Bij zorg in natura krijgen patiënten voor hetzelfde geld minder uren zorg dan zij met een pgb kunnen kopen en toch gaat de staatssecretaris ervan uit dat mensen die hun pgb inruilen voor zorg in natura haar geen extra geld kosten?

Het principe van het pgb was dat de houders een geldbedrag toegewezen kregen dat gelijk stond aan 75 tot 80% van de waarde van zorg waar zij recht op hadden volgens indicatie. Als de staatssecretaris haar belofte wil waarmaken dat diegene die zijn pgb verliest gelijkwaardige zorg krijgt van zorginstellingen, stijgen de zorgkosten navenant.

Idicatiesysteem veranderen

Door de bezuiniging zullen dus ongeveer 120.000 mensen goedkope, op maat gesneden zorg moeten inruilen voor dure, rigide zorg, als ze die überhaupt nog kunnen krijgen. Grote thuiszorgorganisaties en verpleeghuizen hebben de laatste jaren meer aandacht gehad voor fusies en megalomane projecten dan zorg aan het bed en verkeren dan ook in staat van crisis. Ze zijn zeker niet in staat zorg op maat te leveren op korte termijn. Het is ook schrijnend om toegewijde mantelzorgers in de hoek te zetten van uitkeringsmisbruikers en chronische zieken en hulpbehoevende naar disfunctionerende tehuizen te sturen.

Als wij goede zorg tegen lage kosten willen, moet het indicatiesysteem - een bureaucratisch doolhof, zelfs voor academici - veranderd en de fraude aangepakt worden. Kortom, pak het organisatorische onvermogen van de overheid aan, met de frisse blik van de outsider.

Refaat Karim is plastisch chirurg in Amsterdam.