Dat blijkt uit de ‘Bank Lending Survey’, een driemaandelijkse enquête onder een groot aantal (124) Europese financiële instellingen, die de Europese Centrale Bank (ECB) vanmorgen heeft gepresenteerd. ‘Er is een groot risico op een credit crunch in grote delen van de eurozone’, stelt analist Martin van Vliet in een eerste reactie.

Kredietbeleid

De ECB boekstaaft banken die aangeven hun beleid te verstrakken en trekt daar de versoepelende instellingen van af. In het geval van bedrijfsleningen zegt nu netto 35% van de banken zijn beleid te hebben aangescherpt. Bij de vorige rondvraag in oktober antwoordde netto 16% van de banken zwaardere criteria te stellen. Als het gaat om hypotheekleningen aan huishoudens stelt netto 29% hogere eisen, tegen 18% in oktober.

'De deelnemende banken verklaren de scherpere kredietstandaarden door de nadelige combinatie van een zwakkere economische conjunctuur en de schuldencrisis in de eurozone', schrijft de ECB. Dat laatste ondermijnt de financiële positie van de banksector. Een ‘groot aantal banken’ meldde ‘ernstige problemen’ te hebben met hun financiering.

Verkrapping wijdverspreid

Daarbij merken de monetaire autoriteiten in Frankfurt op dat de verkrapping wijdverspreid is. Alleen Duitsland ontrekt zich hier aan. In Nederland scherpte ‘een enkele bank’ de criteria aan, stelt De Nederlandsche Bank in aanvulling op de ECB-rapportage.

De ECB verwacht dat de aanscherping van de kredietverleningen ook in de toekomst zal aanhouden. 'Zij het aan een lager tempo.' De verstrekking van bijna €500 mrd aan zeer goedkope leningen voor een periode van drie jaar heeft de fundingproblemen voor de banken verlicht. Hierdoor zal de kredietkrapte wellicht afzwakken. Eind deze maand kunnen banken overigens opnieuw ‘gratis’ driejaarsgeld afhalen bij de ECB.

Onlangs zei bankpresident Mario Draghi al dat de stress in de financiële sector vermindert nu banken weer financieringszekerheid hebben. ‘We denken in ieder geval dat het een stevige krimp van de kredietverlening heeft voorkomen’, aldus de Italiaan.

Vraag

Het beeld van de vraag naar krediet blijft somber. Zo blijkt uit de ECB-cijfers dat netto 27% van de banken minder animo voor hypotheken ziet, tegen 24% in oktober. In het geval van bedrijfsleningen meldt nu netto 5% van de banken minder vraag. Dat was drie maanden geleden nog 8%.

In Nederland namen banken in het vierde kwartaal naar eigen zeggen een geringe stijging van de totale vraag naar bedrijfskrediet waar. Ten aanzien van het midden- en kleinbedrijf daarentegen meldt netto 17% van de banken een vraagdaling. Voor het eerste kwartaal van 2012 verwacht netto 43% van de banken een vraagdaling naar krediet, vanuit zowel grote als kleine bedrijven.