Volgens Rutte’s woordvoerder is ‘in onderling overleg’ besloten van het bezoek af te zien in verband met de tweede ronde van de Bulgaarse presidentsverkiezingen, gisteren. Volgens een woordvoerster van het Bulgaarse ministerie van buitenlandse zaken komt Rutte’s bezoek niet gelegen vanwege ‘een heel zwaar debat over de Bulgaarse begroting’.

De afzegging is diplomatiek ongebruikelijk en komt op een moment dat de spanningen tussen beide landen hoog oplopen als gevolg van het Nederlandse veto tegen de aansluiting van Roemenië en Bulgarije bij de paspoortvrije Schengenzone. Een poging van Bulgaarse en Roemeense premiers om Rutte daar tijdens de EU-top van vorige week zondag over ter verantwoording te roepen, strandde.

Niets veranderd aan Nederlands standpunt

Het onderwerp was formeel niet geagendeerd en de schuldencrisis eiste alle aandacht. Voorzitter Herman Van Rompuy heeft gezegd het Schengenconflict nu wellicht te agenderen voor de Europese Raad van 9 december. Maar Den Haag heeft laten weten dat dat weinig zin heeft, omdat er niets is veranderd aan het Nederlandse standpunt dat Bulgarije en Roemenië nog niet thuishoren in Schengen.

De Bulgaarse minister van buitenlandse zaken Nickolay Mladenov zei in september nog dat Nederland een dialoog weigerde. ‘Op het laatste moment is de uitnodiging aan Bulgarije voor een parlementaire hoorzitting over Schengen ingetrokken. Dat is onbegrijpelijk’, aldus Mladenov, die ook sprak van een verkeerd precedent voor de Europese Unie.

Aanpak corruptie en juridische hervorming

Volgens hem mogen de belangen van Bulgaren niet ondergeschikt worden gemaakt aan het ‘Haagse regeerakkoord’. Daarin staat dat Nederland toetreding van Bulgarije en Roemenië afhankelijk maakt van de aanpak van corruptie en juridische hervormingen.

Volgens de Europese Commissie voldoen Bulgarije en Roemenië aan alle vereisten voor Schengen. ‘Het is een kwestie van rechtvaardigheid dat ze toetreden’, zei Commissievoorzitter Barroso twee weken geleden na een ontmoeting met de Bulgaarse premier Borisov. Volgens minister Gerd Leers van Immigratie staat het Nederland echter vrij om op basis van een eigen inschatting een andere afweging te maken.

Finland

De Finse parlementsvoorzitter Eero Heinäluoma zei twee weken geleden dat hij vindt dat zijn land zich moet aansluiten bij Duitsland en Frankrijk. Die zijn nu voor een gefaseerde toetreding tot Schengen. In dat compromis worden eerst de Bulgaarse en Roemeense luchthavens opgenomen in het Schengen-systeem zonder controles aan de binnengrenzen en pas daarna de andere grensovergangen.