Een fijne verrassing, noemt een woordvoerder van pensioenfonds Zorg en Welzijn de beslissing van de Nederlandsche Bank (DNB) om een correctie toe te passen die de dekkingsgraad stuwt.

Voor pensioenfonds Zorg en Welzijn, het een na grootste fonds van Nederland, en zijn 2,3 miljoen deelnemers betekent het besluit van DNB een verschil tussen dag en nacht. Het leidt ertoe dat de dekkingsgraad van Zorg en Welzijn — de verhouding tussen belegd vermogen en toekomste uitkeringen — naar schatting net voldoende stijgt om uit de gevarenzone te komen.

‘Zonder de maatregel had het fonds om en nabij de grens gezeten waarbij aanvullende maat­regelen, zoals het verlagen van de pensioenen, nodig waren’, aldus de woordvoerder. Het effect is niet heel groot, namelijk slechts een paar procentpunten. ‘Maar voor ons is het waarschijnlijk net genoeg en heeft het een grote ­impact.’

Onverwacht

Het besluit van de toezichthouder op de pensioensector kwam voor het fonds totaal onverwacht. ‘We waren al bijna klaar met het berekenen van de dekkingsgraad aan de hand van de rentestand per 31 december. We hadden niet verwacht dat DNB een correctie zou toepassen.’

Gisteren werd bekend dat pensioenfondsen van DNB in 2013 maximaal 7% hoeven te korten. En, minstens zo belangrijk, voor het berekenen van hun pensioenverplichtingen per 31 december hoeven de fondsen niet de stand van de lange rente op die dag te hanteren, maar een gemiddelde over de laatste drie maanden van het jaar.

Dekkingsgraad

Dat gemiddelde ligt hoger. En hoe hoger de rekenrente, hoe hoger de dekkingsgraad die hiermee wordt berekend. De gemiddelde dekkingsgraad van de fondsen is door het ingrijpen van DNB 98%. Dat is nog altijd ruim onder de gewenste minimumdekkingsgraad van 105%, die DNB van fondsen verlangt, maar zonder de aanpassing zou het gemiddelde op 94% hebben gelegen. Er is dus sprake van een significant verschil.

De Pensioenfederatie, de branchevereniging van de fondsen, is desondanks niet helemaal tevreden met het besluit van DNB. ‘Nee, ik sta niet te juichen’, zegt directeur Gerard Riemen over het rentebesluit van DNB. ‘Nog altijd moeten naar verwachting 125 fondsen een korting aankondigen. Het is misschien niet langer een bloedbad, maar wel een slagveld.’

Paniek

Ook voor Riemen kwam het besluit onverwacht. ‘Voor de kerst kregen we nog signalen dat er geen uitzondering zou worden gemaakt op de regel dat de rentestand per 31 december wordt gehanteerd bij het berekenen van de financiële positie.’

Volgens werkgeversorganisatie VNO-NCW zaait DNB onnodig paniek met waarschuwingen dat pensioenfondsen in 2013 moeten korten op pensioenuitkeringen. De oplossing ligt volgens voorzitter Bernard Wientjes in het nieuwe pensioenstelsel, waarin er waarschijnlijk niet langer wordt gerekend met de risicovrije marktrente. ‘Als dat wordt uitgevoerd, dan is afstempelen helemaal niet nodig in 2013’, aldus Wientjes.

ABP

Bij het grootste fonds van Nederland, ambtenarenfonds ABP, gaat het erom spannen of er aanvullende maatregelen, zoals het verlagen van de pensioenen, moeten worden genomen, aldus een woordvoerder. ‘Mochten er aanvullende maatregelen genomen moeten worden, dan zullen die in ieder geval beperkt zijn.’

‘ABP vindt dat de Nederlandsche Bank (DNB) een verstandig besluit heeft genomen.’ Volgens de woordvoerder sluit de beslissing aan bij de wens van het pensioenfonds om de gehanteerde systematiek aan te passen. Ook Zorg en Welzijn is er blij om dat de Nederlandsche Bank van dagkoersen afstapt.

Virtuele berekening

Gepensioneerdenorganisatie NVOG noemt het besluit van DNB verstandig, maar vindt het niet ver genoeg gaan. De rekenrente is volgens NVOG-voorzitter Martin van Rooijen nog altijd ‘onrealistisch laag’. ‘Het is ontoelaatbaar om mensen in hun inkomen te korten op basis van een virtuele berekening.’

De Pensioenfederatie vindt ook dat de gebruikte discontovoet nog altijd ver af staat van een redelijke manier van het waarderen van de verplichtingen. ‘Maar alle kleine beetjes helpen’, zegt Riemen. Liever had de Pensioenfederatie gezien dat de dekkingsgraad was gemiddeld over een jaar.

Renteswapcurve

Ook had het volgens Riemen geholpen als het lange eind van de renteswapcurve, waarmee de dekkingsgraad wordt berekend, was vastgezet vanaf een langere looptijd. ‘Dat had meer effect gehad dan het huidige besluit, dat slechts enkele procentpunten op de dekkingsgraad scheelt.’

Veel blijer is Riemen met de maximering van de korting. ‘Gelukkig heeft DNB zich hierbij laten leiden door het macro-economische inzicht dat anders het vertrouwen in de economie onnodig verder wordt beschadigd.’

Bovendien waren volgens Riemen, gezien de extreem lage rente, hoge kortingen ‘overdreven’ geweest. ‘Er waren fondsen die meer dan 10% hadden moeten korten. Dat hakt erin bij mensen. En dat op basis van een dagkoers. Trouwens, een korting van 7% valt ook niet mee.’

Pijn doorgeschoven

Een deel van de korting wordt echter doorgeschoven, dus de pijn komt uiteindelijk toch. ‘Maar met deze beslissing gaat het geleidelijker’, zegt Riemen. Bovendien hoopt hij dat van uitstel uiteindelijk afstel komt vanwege het nieuwe pensioenstelsel dat begin 2014 wordt ingevoerd. ‘Het ligt maar net aan de regels van het nieuwe stelsel hoe er dan afgerekend gaat worden.’ Volgens Riemen is het dan ook geen toeval dat de rekening gedeeltelijk is doorgeschoven naar eind 2013.

Metaalfondsen

Het besluit van de Nederlandsche Bank helpt ons in ieder geval op korte termijn, zegt de woordvoerder van metaalfonds PMT. ‘Het kan een basis vormen voor verdere oplossing.’

PMT, dat er eind november met een dekkingsgraad van 87,3% erg slecht voor stond, denkt erover de pensioenregeling te versoberen om de financiële positie te verbeteren. Maar gezien de lage dekkingsgraad van het fonds dreigt ook zeker een verlaging van de pensioenen. PMT zegt al uitgebreid te hebben gecommuniceerd met de deelnemers over de mogelijke maatregelen.

PME, het andere metaalfonds, en het fonds voor de Bouwnijverheid waren niet bereikbaar voor commentaar.

Op 19 januari maken de vijf grootste fondsen ABP, Zorg en Welzijn, PMT, PME en het pensioenfonds voor de Bouwnijverheid bekend wat de dekkingsgraad eind vorig jaar was.