De Rijksoverheid stelt een programma van eisen op, per regio komt er een budget op basis van de bevolkingssamenstelling en binnen de regio's bepalen alle betrokken partijen hoe het geld wordt besteed. Wordt er slim gewerkt, dan wordt het budget dat resteert verdeelt over alle partijen. Dan staan alle prikkels goed en is men niet langer uit op meer omzet en handelingen.

'Zorglandschap'

Dit is in een notendop het plan dat de PvdA woensdag op tafel legt in een breed en fundamenteel debat met minister Edith Schippers van Volksgezondheid over het 'zorglandschap'. Volgens PvdA-Kamerlid Eeke van der Veen loopt het plan voor meer marktwerking van Schippers steeds verder vast. 'Het is net een jeep die in de modder loopt, en dan steeds meer gas geven.'
 

De SP heeft ook reserves bij de plannen van Schippers. Zelfs de eigen VVD staat niet heel ver van de PvdA-plannen af. Kamerlid Anne Mulder wil een experiment in Eindhoven bevorderen waarbij ook met de zogenoemde 'populatiebekostiging' wordt gewerkt, waarbij huisartsen werk uit handen nemen van ziekenhuizen en waarbij het overblijvende budget verdeeld mag worden, net als in de plannen van de PvdA. 'Alles onder één voorwaarde: dat de kwaliteit van de zorg er niet onder lijdt, dat artsen en specialisten niet achterover gaan leunen', zegt Mulder, die verder benadrukt dat de ziekenhuizen en huisartsen wel blijven concurreren. Maar dat blijven ze bij de PvdA ook.

Dominantie grote verzekeraars

Volgens Van der Veen zijn er allerlei problemen met de marktwerking. Er zijn nog maar vier grote verzekeraars over, die alle een dominante positie hebben in een regio van Nederland. 'Daar is dus de scherpte uit om de concurrentie te bevorderen. Dan haalt de minister de banken erbij om de zaak scherp te krijgen. Vervolgens zegt ze dat aandeelhouders dat moeten doen. Ze vlucht naar voren omdat die scherpte er maar niet in komt.'

Van der Veen vreest niet dat met budgettering de wachtlijsten weer terugkeren. 'Het is als een bedrijf dat gedurende het jaar zijn plannen voortdurend bijstelt. Tegenwoordig zijn er veel meer data beschikbaar, je kunt veel fijnmaziger sturen. Als een regio uit het budget loopt kunnen bepaalde behandelingen wellicht in een andere regio worden gedaan.'

Democratisch deficiet

Van der Veen wil in de regio's ziekenhuizen, specialisten, artsen, patiënten, ggd's, welzijnswerk, corporaties en het onderwijs betrekken, omdat deze partijen allemaal een rol spelen bij de volksgezondheid en om zo de zorg weer in eigendom van de mensen te geven. Nu dreigt de zorgverzekeraar als regionale monopolist alles te bepalen, 'daar ligt een democratisch deficiet', zegt Van der Veen. 'Ik wil die partijen ook betrekken omdat veel klachten voortkomen uit eenzaamheid en omdat de sociaaleconomische zorgverschillen erg groot zijn. Waar je woont en wat je opleiding is kan tien levensjaren verschil uitmaken.'

De SP kiest ook voor een regionale benadering, rond een academisch ziekenhuis voor de topzorg, en met een budget. Overschotten worden geherinvesteerd in de zorg en er wordt geen winst uitgekeerd. Het zorgbudget in een regio wordt berekend op basis van het aantal inwoners en hun kenmerken. De kosten van de ziekenhuiszorg worden door de SP beperkt door een ruim aanbod aan eerstelijnszorg.