De gemiddelde gepensioneerde metaalbewerker moet het met zo’n € 370 netto per jaar minder doen. Voor de gemiddelde ambtenaar met pensioen lijkt de korting mee te vallen. Het gaat om vier tientjes per jaar. Maar het pensioen van de ambtenaren is al jaren niet gecompenseerd voor de inflatie. Het koopkrachtverlies loopt daardoor op tot circa 7,5%. Dat scheelt vanaf anno 2012 jaarlijks circa € 585.

Miljoenen mensen gaan aan den lijve ondervinden dat het pensioen geen zekerheid is. Hiermee breekt de volgende fase aan in de trend dat het pensioen wordt uitgekleed. In 2003 werd al de overstap gemaakt van een pensioen van 70% van het laatstverdiende loon naar een pensioen van 70% van het gemiddeld verdiende loon. En de afgelopen jaren zijn de pensioenen nauwelijks meer opgehoogd met de inflatie. Daardoor is er al flink ingeteerd op de daadwerkelijke waarde van het pensioen.

Babyboomgeneratie met pensioen

Waarom wordt het Nederlandse pensioen, dat keer op keer uit de bus komt als het beste ter wereld, steeds verder uitgekleed? Dat heeft te maken met de demografie. Het pensioenstelsel werd groot in de jaren vijftig, toen er volop jonge mensen waren om premie te betalen en eventuele financiële problemen van fondsen op te vangen. Er waren naar verhouding weinig ouderen.

Nu gaat de babyboomgeneratie met pensioen en is het aantal jongeren klein. Als de oudere generaties voldoende hadden ingelegd voor hun pensioen, was dit probleem nog te overzien. Maar we worden gemiddeld ook steeds ouder. Die snel stijgende levensverwachting maakt dat er niet voldoende gespaard is voor de beloofde uitkeringen.

De voortdurende economische crisis heeft de problematiek van de vergrijzing en de stijgende levensverwachting pijnlijk duidelijk gemaakt. Wellicht waren die anders sluipend blijven zagen aan de pijlers van het stelsel, dat nu eenmaal niet meer betaalbaar is.

Voorbode van het nieuwe stelsel

En het uitkleden van het pensioen is nog niet voorbij. In het nieuwe pensioenstelsel, dat in 2014 moet ingaan, wordt niet langer een belofte gedaan over de hoogte van het pensioen. Bovendien is het risico volledig voor de deelnemer. Gaan de beurzen omlaag, dan vangen werkgevers niet langer de klappen op. Het zijn de pensioenen van de deelnemers die gaan meebewegen met schokken op de financiële markten en de stijgende levensverwachting.

Wat dat betreft is de dreigende korting van nu een voorbode van het nieuwe stelsel. Korten wordt niet meer uitzonderlijk, maar normaal. Het ophogen van de pensioenen als het goed gaat overigens ook. Maar in het huidige economisch tij lijkt dat nog ver weg.