Dit klopt niet, want de werkelijke kosten zijn niet de inkoopprijzen van zorgverzekeraars, maar de kosten van personeel en de apparatuur. Zolang we die niet op straat zetten, gaan de kosten dus niet omlaag.

Geen prikkel

Lagere inkoopprijzen leiden er wel toe dat ziekenhuizen geen enkele prikkel krijgen om te verbeteren, want elke verbetering wordt bestraft met een lagere inkoopprijs. Impliciet wordt dit onderkend door een rem op de volumegroei tot 2,5% per jaar te zetten. Door deze beperking zouden de totale kosten dan met nog maar ongeveer 5% mogen groeien.

Maar het blijft groei. Het gevolg van volumebeperking is dat we weer te maken krijgen met oplopende wachtlijsten en de focus op kostenbeperking heeft de nare eigenschap direct van invloed te zijn op de kwaliteit en doorstroming.

Volume bepaald kosten

De belangrijkste aanname is dat het volume het niveau van de kosten bepaalt, maar dit hoeft helemaal niet zo te zijn. Je kunt ook kiezen voor het optimaliseren van het systeem en de nadruk leggen op het continu verbeteren van de doorstroming in een zorgketen.

Die doorstromingsmethodiek heeft zijn waarde in zorg en industrie goed bewezen, omdat iedereen systematisch meedenkt over verbetering en zijn energie vooral richt op gebieden waar inspanning het meeste effect heeft op het systeem als geheel en dus op het belang van de patiënt. Het betekent dat nieuwe methoden en innovaties pas ingevoerd mogen worden in de reguliere zorg als ze leiden tot significante verbeteringen in de doorstroming. Idealiter krijg je de meeste gezondheid per euro.

Negatieve spiraal doorbreken

Met die methodiek gaan de kosten per capita vanzelf omlaag, omdat ze niet automatisch meegaan met een verhoging van het volume. We doorbreken zo de negatieve spiraal van opwaartse kosten en kunnen uiteindelijk op lange termijn de totale kosten verlagen omdat het gehele systeem efficiënter en effectiever geworden is.

Ziekenhuizen moeten dan wel een beloning krijgen voor de verbeteringen die ze doorvoeren . Het proces van continue verbeteringen wordt ook wel Poogi (Process Of OnGoing Improvements) genoemd en het bonussysteem dat hieraan hangt heet wel de Poogi-bonus. Dit bonussysteem gaat ervan uit dat de jaarlijkse verbeteringen gedeeld moeten worden tussen ziekenhuizen en zorgverzekeraars, opdat ziekenhuizen zo een continue prikkel hebben om te verbeteren en nu gestraft worden voor verbeteringen in de vorm van lagere inkoopprijzen.

Tegenstrijdige prikkels

De recente afspraken van de minister met verzekeraars, ziekenhuizen en specialisten bevatten zoveel tegenstrijdige prikkels dat een gezamenlijk focus op 'zo veel mogelijk gezondheid leveren per euro' op zijn zachtst gezegd een grote uitdaging wordt. In elk geval voor de ziekenhuiszorg.

Drs. Eric Buining is consultant systeemdenken en constraints management, iCPM Solutions.