De zorguitgaven stijgen ook in 2010 in rap tempo door en er is opnieuw sprake van overschrijding van de Haagse budgettaire grenzen. Toch grijpt het kabinet op verschillende fronten hard in. Zonder die ingrepen zouden de zorgkosten nog veel harder zijn gestegen.

Dat blijkt uit de Miljoenennota en de Macro Economische Verkenning van het CPB. Het kabinet heeft aan het begin van deze kabinetsperiode bepaald dat de zorguitgaven tot 2015 met zo'n € 13 mrd mogen toenemen, harder dan alle andere overheidsuitgaven. Toch treden steeds weer tegenvallers op en blijken de extra miljarden die het kabinet ter beschikking stelt niet genoeg. In 2011 bedraagt die overschrijding € 1,4 mrd en in 2012 € 0,5 mrd.

Dat het in 2012 minder hard gaat dan in het jaar ervoor, is vooral te danken aan een uitgebreid bezuinigingspakket dat het kabinet eerder dit jaar heeft vastgesteld. Ziekenhuizen en medisch specialisten dragen voor € 0,3 mrd bij op grond van het hoofdlijnenakkoord dat zij eerder dit jaar met de minister hebben gesloten. Verder worden bijvoorbeeld de huisartsen op hun tarieven gekort en moeten patiënten in de geestelijke gezondheidszorg een forse eigen bijdrage gaan betalen.

Het kabinet houdt de zorgkosten verder in de hand door voor het eerst sinds de invoering in 2006 te korten op de zorgtoeslag. Het aantal huishoudens dat in 2012 de zorgtoeslag ontvangt, daalt met 430.000 tot 5,9 miljoen. Bovendien daalt de gemiddelde uitgekeerde zorgtoeslag van € 730 tot € 710 per jaar. Per saldo wordt volgend jaar € 0,6 mrd minder aan de zorgtoeslag uitgegeven.

De bezuinigingen op de zorguitgaven kunnen niet voorkomen dat het eigen risico met € 40 extra omhoog gaat en de premies opnieuw snel stijgen. De zorgpremies gaan in totaal met € 1,5 mrd omhoog. Bij de nominale premie gaat het om een beperkte stijging van € 11 tot € 1222 gemiddeld per polis, maar daar staat een forse verhoging van de inkomensafhankelijke premie tegenover.

Die komt vooral tot stand door een grondslagverbreding. Nu betalen werknemers over een inkomen van maximaal € 33.000 premie, straks wordt die grens opgetrokken tot € 50.000. Deze maatregel leidt er tegelijk toe dat de lagere inkomens relatief minder premie gaan betalen en de hogere inkomens meer. Hier voert het kabinet dus inkomensbeleid.