Een kleinere rol in de derivatentransacties is weggelegd voor buitenlandse banken als BNP Paribas en Barclays. Het tekort van Vestia op haar derivatenposities loopt in de miljarden. Dit zeggen bronnen in de financiële sector.

Het acute liquiditeitsprobleem van Vestia lijkt opgelost dankzij een reddingslijn van collega-corporaties. Maar die vrezen nu volgens bronnen, dat hun garantstelling wordt opgevat als een ‘majeure gebeurtenis’, waardoor de derivatencontracten per direct door de banken kunnen worden opgezegd. Het tekort van dat moment is dan een definitief verlies. Dat zou desastreuze effecten hebben op zowel de financiële positie van Vestia als de rest van de sector. Ingewijden stellen dat ‘het default-risico nog niet weg is, maar dat de zaken er wel goed uitzien’.

ABN Amro en Deutsche Bank willen alleen bevestigen dat Vestia een klant van hen is, maar ‘dat zij nooit commentaar geven over ­individuele klantrelaties’.

Op grote schaal

De problemen hangen samen met de expansiedrift van de dinsdag op een zijspoor gezette topman Eric Staal. Vestia sloot renteswapcontracten waarbij het renterisico werd afgedekt voor leningen die nog niet bestonden. Dit deed zij met het oog op de financiering van toekomstige bouwprojecten waaruit zij huurinkomsten zouden krijgen. Vestia speculeerde erop dat de rente een historisch dieptepunt had bereikt en de komende jaren zou stijgen. Doordat de rente het afgelopen jaar juist verder daalde, liepen de verliezen steeds verder op zonder dat daar inkomsten tegenover stonden uit gerealiseerde projecten.

Het gebruik van renteswaps voor toekomstige projecten is niet ongewoon in de corporatiesector, maar bij Vestia gebeurde het op zo’n grote schaal dat derivatenspecialisten zich erover verwonderen. ‘Het is pure speculatie’, zegt een van hen nu.

Grijs gebied

De vraag is of de banken tekort zijn geschoten in hun zorgplicht. Hebben zij Vestia aangezet tot speculatie en onvoldoende gewezen op de risico’s? In de markt ging volgens bankiers het verhaal dat ‘als je nog een derivaat wilde verkopen, je altijd wel bij Vestia terechtkon’. Swapcontracten zijn een lucratieve business voor banken. De Wet financieel toezicht is niet eenduidig over de zorgplicht aan bedrijven en instellingen. ‘Vestia is een grijs gebied’, aldus een bankier die ook met Vestia heeft gesproken over derivatencontracten, maar niet met ze in zee ging omdat de governance naar zijn mening niet voldoende was ontwikkeld. ‘Er was geen riskmanager.’

Andere bankiers stellen dat Vestia een treasury-afdeling heeft en een treasury-statuut, kortom een professionele partij is van wie mag worden aangenomen dat zij de ­risico’s van dergelijke financiële producten kunnen overzien.