Volgens het voorstel zijn entiteiten met een vergunning om in Nederland het bankbedrijf uit te oefenen belastingplichtig voor de bankenbelasting. Deze zijn een jaarlijkse belasting verschuldigd van 1,1 of 2,2 basispunten over het balanstotaal op jaareinde, minus het eigen vermogen, bepaalde achtergestelde schulden, gegarandeerde deposito’s en passiva van een entiteit die het bedrijf van een verzekeraar uitoefent.

Terugwerkende kracht

In plaats van een bank kan de (indirecte) Nederlandse moedervennootschap belastingplichtig zijn als deze entiteit een geconsolideerde jaarrekening opstelt waarin ook de bank is opgenomen. In dat geval bepaalt de geconsolideerde balans de grondslag voor de bankenbelasting, inclusief dochters en niet-bancaire activiteiten.

Als het voorstel wordt aangenomen vóór 1 oktober 2012, worden belastingplichtige banken in 2012 bankenbelasting verschuldigd over de balans per 31 december 2011. Hierdoor kent dit wetsvoorstel effectief terugwerkende kracht, waarover de Tweede Kamer bij eerdere belastingmaat­regelen uiterst sceptisch was. Gezien de peildatum lijkt het erop dat banken daarnaast in 2012 ook rekening moeten houden met de bankenbelasting over de balans per jaareinde 2012.

Tot slot kan de geconsolideerde grondslag bewerkstelligen dat banken over dezelfde schulden niet alleen in Nederland, maar ook in andere landen bankenbelasting gaan betalen. Het huidige voorstel erkent dat er nog geen oplossing is voor deze dubbele belasting. Dit alles resulteert ­mogelijk in een driedubbele last voor banken in het jaar 2012.

Onderhandelingen snel beginnen

Het Verenigd Koninkrijk heeft (concept)overeenkomsten gesloten met Duitsland en Frankrijk ter voorkoming van dubbele bankenbelasting. Daarbij verlaagt het land waar de dochtervennootschap (of bijkantoor) is gevestigd de lokale bankenbelasting als in het land van de aandeelhouder al zo’n belasting wordt geheven. Gezien de terugwerkende kracht die aan het Nederlandse voorstel kleeft, denk ik niet dat andere landen instemmen met zo’n overeenkomst met betrekking tot de belasting over de balans per jaareinde 2011.

Om de mogelijke driedubbele last te voorkomen moet de eerste peildatum in de toekomst liggen en dient de grondslag enkelvoudig te worden bepaald. Bij een geconsolideerde grondslag dienen de onderhandelingen met andere landen snel te beginnen en pleit ik voor een eenzijdige regeling ter voorkoming van dubbele bankenbelasting als vangnet.

Christiaan Nederhof is Senior Tax Manager bij Ernst & Young.