Er is geen gezamenlijke verklaring opgesteld, maar de Duitse regering heeft hier de afspraken tussen Merkel en Sarkozy wel op een rij gezet.

Sancties

"1. Automatische Sanktionen

Bei Nichteinhaltung der Defizitregeln sollen automatische Sanktionen greifen, die nur mit einer qualifizierter Mehrheit von 85 Prozent zu verhindern sind."

Dit is nieuw. Nu stelt de Europese Commissie voor dat een lidstaat een boete krijgt en dan moet een meerderheid van de andere lidstaten daarmee instemmen. Deze afspraak draait de stemprocedure om en maakt die zwaarder. Een gekwalificeerde meerderheid is nodig om een boete tegen te houden.

Puntje van kritiek: automatisch is het niet, want met ongeveer 85% van de stemmen is de boete nog steeds tegen te houden. Verder is het saillant dat uitgerekend Frankrijk en Duitsland dit een jaar geleden juist tegenhielden. Toen wilden Nederland en de Commissie dit al. Opmerkelijk is dat de Commissie in dit verband helemaal niet wordt genoemd. Europarlementariërs zijn er nog helemaal niet gerust op dat de onafhankelijke Commissie deze taak krijgt.

Gouden regel

"2. Goldene Regel für einen ausgeglichenen Haushalt

In allen 27 EU-Staaten, aber mindestens in den 17 Euro-Staaten, soll es bindende, einheitliche Schuldengrenzen geben. Der Europäische Gerichtshof EuGH soll überprüfen können, ob das jeweilige nationale Recht die verpflichtende Einhaltung der Schuldengrenze gewährleistet. Er soll nicht einzelne nationale Budgets für ungültig erklären können."

Een beetje een herhalingsoefening, want op 26 oktober spraken de regeringsleiders dit ook al af. Daarbij is het nogal onduidelijk wat er precies in die gouden regel wordt vastgelegd. Die kun je zo slap of strikt maken als je zelf wilt. Inhoudelijke kritiek: eeuwig begrotingsevenwicht voor overheden is bizar. Overheidsbegrotingen moeten meeademen met de economie. In slechte tijden een beetje tekort laten oplopen, in goede tijden tekort wegwerken. En waarom heb je nog een tekortnorm van 3% nodig als je een gouden regel invoert? Onduidelijk.

Private sector

"3. Verantwortung des privaten Sektors

Die EU will private Gläubiger nach den Regeln des Internationalen Währungsfonds (IWF) beteiligen. Griechenland ist ein Einzelfall, der sich nicht mehr wiederholen darf. Es muss deutlich werden: "Staatsanleihen sind sichere Investitionen", erläuterte Merkel."

Hier kun je over twisten. Op het eerste gezicht lijkt dit een schuldbekentenis van Merkel. Zij heeft gehamerd op de private bijdrage bij Griekenland én als onderdeel in het toekomstige noodfonds ESM. De discussie daarover heeft veel tumult op de financiële markten veroorzaakt. Bronnen zeggen dat het al veel eerder is toegezegd aan onder meer de Europese Centrale Bank dat er aangesloten zal worden bij de methode van het Internationaal Monetair Fonds (IMF).

Het is niet helemaal duidelijk wat de standaard-IMF-procedure is, want steunverlening is meestal niet zo standaard. Wel is te zeggen dat het IMF altijd werkt op basis van een schuldhoudbaarheidsanalyse. Als een staatsschuld niet houdbaar is, dus waarschijnlijk niet terugbetaald kan worden, dan is voor het IMF een privaat offer een optie. Laat dat in het Griekse casus nu net het geval zijn geweest.

(PS: Het duurde even, maar in de raadsconclusies van december 2010 vond ik terug dat er al gerefereerd is aan de werkwijze van het IMF. De omgang van het ESM met de private sector moest "fully consistent with IMF policies" zijn.)

Noodfonds

"4. Europäischer Stabilitätsmechanismus

Deutschland und Frankreich wollen die Verabschiedung des Europäischen Stabilitätsmechanismus´ (ESM) beschleunigen und ihn schon Ende 2012 haben."

Dat is mooi, het langzaam imploderende euronoodfonds EFSF wordt al in 2012 vervangen door het permanente noodfonds ESM. Daarmee wordt het een half jaar vervroegd. Dit kan overigens alleen maar als de verdragswijziging die hiervoor nodig is, dan ook rond is. Anders zal het Constitutioneel Hof in Karlsruhe hier zeker een stokje voor steken. Het voordeel van het ESM is dat het niet alleen uit garanties bestaat, maar dat eurolanden daadwerkelijk kapitaal storten. Daarmee is het fonds meer solide. De vraag is: hoest Duitsland zijn bijdrage ook al in 2012 op? Want Merkel wilde die kapitaalstorting juist langzaam opbouwen, omdat ze in 2013 geld nodig heeft om haar kiezers met een belastingverlaging te plezieren.

Vergaderen

"5. Monatliche Treffen der Wirtschaftsregierung

Die Staats- und Regierungschefs der Eurostaaten treffen sich einmal im Monat als Wirtschaftsregierung. Das Ziel der Treffen ist: die Wettbewerbsfähigkeit stärken und das Wirtschaftswachstum ankurbeln."

Hier maak je vergadertijger Herman van Rompuy gelukkig mee. Dit jaar is afgesproken dat de euroleiders elkaar eens per zes maanden zullen treffen. Die frequentie moet blijkbaar omhoog naar eens per maand. Tja, welk probleem je hiermee oplost?

ECB en euro-obligaties

"6. Europäische Zentralbank EZB und Eurobonds

Deutschland und Frankreich sprechen der EZB ihr volles Vertrauen aus und bekräftigen ihre Unabhängigkeit. Es gibt keine Eurobonds. "Schulden zu vergemeinschaften hat keine Sinn", hielt Sarkozy fest."

Natuurlijk, de Europese Centrale Bank is zeer onafhankelijk. Daarom zal Merkel niets negatiefs over de ECB zeggen als die in al haar wijsheid zou besluiten de geldpers aan te zetten en grootscheeps in te grijpen, zoals Sarkozy graag wil. In ruil daarvoor krijgt ze van Sarkozy een ferm 'non' tegen euro-obligaties, gemeenschappelijk schuldpapier dat spilzieke landen beloont en zuinige landen bestraft.