In de conceptconclusies van de EU-top die donderdagnacht zijn uitgelekt, staat dat elk euroland in zijn (grond)wet de zogeheten gouden regel moet vastleggen. Die houdt in dat het begrotingstekort gedurende de economische cyclus gemiddeld in evenwicht moet zijn.

Daarbij wordt gekoerst op een structureel tekort van 0,5% van het bruto binnenlands product (bbp). Dat structurele tekortcijfer wijkt af van het feitelijke tekort, omdat het gecompenseerd is voor de conjunctuur. Zo wordt er rekening mee gehouden dat in een economische dip de werkloosheidsuitgaven oplopen en de belastinginkomsten dalen.

Dat structurele tekort mag dus niet uitkomen boven de 0,5%. Dat betekent dat los van de economische conjunctuur de eurolanden hun begrotingen net niet in evenwicht hoeven te hebben. Maar goed, gemiddeld genomen zullen ze in economisch goede tijden hun feitelijke tekort moeten hebben weggewerkt,iets wat bijna geen enkel euroland in de praktijk lukt.

Niet nieuw

Nieuw is dat deze regel in de nationale wetten moet worden opgenomen. Daarmee is die juridisch afdwingbaar in elk land.

Maar absoluut NIET nieuw is de regel zelf. Die bestaat al en maakt onderdeel uit van het stabiliteitspact. Daarin is niet alleen afgesproken dat het feitelijke tekort niet hoger mag zijn dan 3% en de staatsschuld omlaag moet naar 60%, in dat pact was ook al het streven naar begrotingsevenwicht opgenomen.

De Europese Commissie rekent zelf jaarlijks de structurele tekortcijfers voor alle eurolanden uit en dat is om te bepalen of een land wel naar evenwicht streeft.

Onder begrotingsevenwicht verstaat de Commissie: een structureel tekort van maximaal 0,5%. Tadaaaa! Daar is de golden rule.

Middellangetermijndoelen

Alle aandacht gaat steeds uit naar landen die een excessief tekort hebben en dat in een bepaald aantal jaren moeten wegwerken. Minder aandacht is er voor de middellangetermijndoelen die alle eurolanden ook opgelegd krijgen.

Aan die middellangetermijndoelen zijn nu geen sancties gekoppeld. Daarom heeft de Commissie er nauwelijks greep op of een euroland echt zijn best doet een begrotingsoverschot te realiseren. Misschien dat het vastleggen van dit streven in de wet gaat helpen.

Zalm

Overigens is niet iedereen altijd even enthousiast over het statistische construct van het structurele tekort. Het is veel meer dan het feitelijke tekort een bedacht cijfer waarover oeverloos te discussiëren is.

Zo was toenmalig minister Gerrit Zalm van Financiën het ene jaar ontzettend trots op de ontwikkeling van het structurele tekort. Maar in 2004 zag de ontwikkeling van dat cijfertje er veel minder fraai uit. Toen zei hij in een interview in het FD:

"Het omslaan van het verwachte structurele tekort kan vrij snel gaan. Het is gezond om het structureel tekort als oriëntatiepunt te gebruiken. Maar het is ook een extreem gevoelig cijfer. Ik durf te garanderen dat - ook als we het beleid niet wijzigen - we volgend voorjaar andere cijfers hebben. Daarom voel ik geen aandrang om aan dit soort rekenexercities nu al grote beleidsconsequenties te verbinden."

PS

Dat eurolanden een golden rule zouden invoeren, is op 26 oktober van dit jaar al afgesproken. Weliswaar zonder details, maar wel met verwijzing naar de bestaande afspraken in het stabiliteitspact:

"adoption by each euro area Member State of rules on balanced budget in structural terms translating the Stability and Growth Pact into national legislation, preferably at constitutional level or equivalent, by the end of 2012"