Dit voorspelt Cor Molenaar, bijzonder hoogleraar marketing & distance selling aan de Rotterdam School of Management van de Erasmus Universiteit. Deze week verscheen zijn boek Het einde van de winkels?

'Er dreigt verpaupering van complete binnensteden', zegt Molenaar. 'Het economische klimaat, de vergrijzing en de opkomst van internet versterken dit. Het gevolg is dichtgespijkerde winkels, vooral op het gebied van mode, elektronica en entertainment.'

Volgens Molenaar wordt nu 10% van de aankopen in de non-foodsector via internet gedaan. Dat aandeel stijgt elk jaar met 15% en zal naar verwachting in 2015 een waarde vertegenwoordigen van euro 15 mrd. 'Dat betekent dat tegen die tijd een derde van de retail via internet gaat.'

Gemeentelijk beleid hinderlijk

Winkeliers gaan daarom zelf ook via internet opereren, maar elektronisch winkelen zet de marges extra onder druk. Consumenten kunnen op internet zien als er artikelen goedkoper worden aangeboden en gaan dan onderhandelen over de prijs.

Detailhandelaren worstelen bovendien onverminderd met de concurrentie van grootwinkelbedrijven zoals Gamma en Ikea die een breed aanbod koppelen aan lagere prijzen. Molenaar: 'En wat dacht je van de concurrentie van de zogeheten Nike- en Apple-winkels? Daar spelen de fabrikanten voor winkelier.' Ook het gemeentelijke beleid is veelal hinderlijk voor winkeliers, constateert de Rotterdamse hoogleraar. 'Bij grootwinkelbedrijven kun je gemakkelijk parkeren, maar in de binnensteden wordt dat steeds moeilijker en duurder. Je winkel uitbreiden? De panden dalen in waarde, maar de verhuurders laten de huurprijs niet zakken, zelfs niet als winkelpanden al heel lang leeg staan. Ze denken blijkbaar: zoek het zelf maar uit.'

Bussum

Dat is ook de ervaring van Brenda van Melle, eigenaar van modewinkel Raffles in Bussum en voorzitter van de ondernemersvereniging in de gemeente. Enkele jaren geleden raakte haar winkelpand zwaar beschadigd door brand, waarna ze even verderop een nieuwe moderne modezaak opende. Vijftig bezoeken van mogelijke huurders ten spijt staat het voormalige pand nog altijd leeg.

'Omdat de bank niet meewerkt met aspirant-huurders en omdat de gemeente al jaren talmt met de herontwikkeling van die straat.'

Bussum weerspiegelt goed de situatie in de Nederlandse detailhandel. Het wemelt in het kleinschalige centrum van de leegstaande winkelpanden. Enkele jaren geleden verhuisde Gamma van het centrum naar de goed bereikbare stadsrand met veel parkeerruimte. Op de gevel prijkt '4000 m2 woon- en klusinspiratie'. Het enorme pand is zes dagen per week open van 9 tot 9 uur, en vaak ook op zondag. De concurrentie bleek te zwaar voor de Bussumse ijzerhandel Klück, anno 1823.

Gemeenschappelijk belang

Uitsluitend filialen van bekende ketens als Blokker en H&M lijken in Bussum te overleven, naast speciaalzaken zoals het Inktvulstation waar de consument zijn printerinktmagazijn laat bijvullen. 'Ik ben de buurtsuper', zegt de winkelier. 'Scholieren en detailhandelaars wippen hier binnen als de printer droogstaat. Wij draaien goed, voor zo lang het duurt.'

Van Melle erkent dat Bussum veel speciaalzaken telt, maar ze mist kwaliteit. 'Zoals een gespecialiseerde boekhandel, een goede traiteur, een hoogstaande juwelier of een uitstekende taartenwinkel.'

Het belangrijkste is echter, aldus de voorzittervan de ondernemersvereniging, dat de gemeente niet lijkt te beseffen dat een goed draaiende detailhandel een gemeenschappelijk belang vertegenwoordigt. 'Eigenlijk zouden we een bonus moeten krijgen als winkelier, terwijl het er eerder op lijkt dat ambtenaren je vanachter hun bureau afstraffen.'

Koppen bij elkaar steken

De gemeente stelt zich doorgaans welwillend op, maar de winkeliers moeten zelf de feestverlichting in december betalen en in de zomer ontbreken bloembakken in de straten, terwijl buurgemeenten als Naarden, Laren en Blaricum dat soort zaken wel verzorgen. Van Melle: 'En waarom mogen wij onze winkels niet openen op zondagmiddag van twaalf tot vier uur?'

Zij sluit zich aan bij een oproep van hoogleraar Molenaar: 'Gemeenten, retailers, fabrikanten, vastgoedaanbieders en ook de banken moeten de koppen bij elkaar steken om gezamenlijk actie te ondernemen.'