Kleinere bedrijven zullen vanwege de kosten in bepaalde zaken moeten afzien van incassovordering via de rechter.

'Kleine bedrijven kunnen niet zomaar een paar duizend euro opbrengen voor een rechtszaak. Zeker bij vorderingen waarbij het om een paar honderd euro gaat, zullen ze niet snel meer naar de rechter gaan', zegt een woordvoerder van MKB-Nederland. Dit kan niet alleen tot gevolg hebben dat kleine bedrijven wanbetalers minder aanpakken en daardoor geld mislopen, maar het zou volgens MKB-Nederland ook calculerend gedrag in de hand kunnen werken. 'Waarom zou een klant de rekening betalen als hij weet dat een bedrijf toch nooit naar de rechter zal stappen?'

Geen concreet voorstel

Vandaag overlegt de Kamer met minister Ivo Opstelten van Veiligheid en Justitie over het regeringsvoornemen om de kosten van civiele rechtszaken per 2013 te laten betalen door degenen die er gebruik van maken. Opstelten heeft nog geen concreet voorstel gepresenteerd. Volgens het regeerakkoord moet de maatregel €240 mln opleveren.

De Raad voor de Rechtspraak is op basis van het regeerakkoord aan het rekenen geslagen en verwacht dat de griffierechten fiks omhoog zullen gaan bij bestuursrechtspraak en civiele rechtszaken. Voor een ondernemer die een geschil met een afnemer wil beslechten, komt het volgens de Raad neer op een verhoging van de griffierechten van €530 naar €1950. Bij minder grote zaken gaat het om een verhoging van €110 naar €1190. Ook mensen met lage en middeninkomens dreigen geconfronteerd te worden met hogere griffierechten. De Raad waarschuwt dat dit negatieve gevolgen kan hebben voor de toegang van burgers en bedrijven tot het recht.

Zorgelijk

PvdA-Kamerlid Jeroen Recourt vindt dit zorgelijk. 'Ook hier legt het kabinet de rekening bij de gewone man. Er zit geen enkele visie achter, behalve dan dat er moet worden bezuinigd. In Nederland wordt in vergelijking met andere landen weinig geprocedeerd, ontmoediging is dus helemaal niet nodig.' Recourt zegt zich ook zorgen te maken over het midden- en kleinbedrijf. 'Voor incassozaken worden de griffierechten disproportioneel hoog, terwijl het overgrote deel van de zaken van ondernemers incassozaken betreft.'

Ard van der Steur, Kamerlid voor coalitiepartij VVD, noemt hogere griffierechten een voorbeeld van een ombuiging die pijn doet. 'Voor ons is het voorstel niet acceptabel als blijkt dat een gang naar de rechter voor grote groepen mensen en ondernemers niet meer betaalbaar is.' Van der Steur wijst er wél op dat er alternatieven zijn voor een gang naar de rechter, zoals mediation.

Aantrekkelijk alternatief

Daan de Snoo, directeur van het Nederlands Mediation Instituut, beaamt dat mediation een aantrekkelijk alternatief kan zijn. 'Mediation is vaak goedkoper dan rechtspraak. Meestal kan een geschil met één mediator en een paar sessies worden opgelost.' Wel benadrukt hij dat rechtspraak niet een-op-een vervangbaar is door mediation. Incassozaken lenen zich er bijvoorbeeld niet voor.

Opstelten schreef de Kamer gisteren dat hij verwacht het wetsvoorstel in de zomer aan de Tweede Kamer te sturen. Hij liet weten dat hij niet alleen van plan is de lage inkomens gedeeltelijk te compenseren voor de hogere griffierechten, maar ook de middeninkomens te ontzien. Daardoor zal volgens Opstelten circa 60% van de bevolking een gereduceerd tarief gaan betalen. De minister verwacht dat het aantal rechtszaken door de hogere kosten met 10% zal teruglopen.