De overstap van chocoladerepen naar fulltime ondernemerschap liet niet lang op zich wachten, Moxba groeide uit tot een miljoenenbedrijf in recycling voor de petrochemische industrie. Nu start Henk Maris, inmiddels 72, aan een nieuw avontuur: ‘2012 wordt het jaar van de waarheid.’

Luxe villa’s

Enkele jaren terug kocht de ondernemer vlak bij het Zuid-Afrikaanse Kaapstad een stukje land. Hij breidde het uit tot een landgoed van 430 hectare. Hij liet er een woonvilla en een ‘lodge’ bouwen. Dat is, als het aan Maris ligt, pas het begin.

Op het terrein moeten luxe villa’s verrijzen. De ondernemer bezit een bijzonder natuurgebied, zogeheten ‘fynbos’, een heideachtig terrein. Daarvan wordt maximaal 4% geschikt gemaakt voor bebouwing — goed voor tweehonderd villa’s. Daarnaast is er een onderaardse waterbron op het landgoed. Maris is in onderhandeling met een groot Amerikaans frisdrankmerk voor de exploitatie van het natuurzuivere mineraalwater.

Hoger doel

Geld is niet de drijfveer. Maris heeft een hoger doel. Hij is vast van plan om het dorp aan de voet van zijn terrein, Sir Lowry’s Pass Village, een betere toekomst te bieden. De ondernemer haalt het vaste dilemma in de ontwikkelingshulp aan. Stuur je noodhulp of werk je aan een structurele oplossing? Volgens Maris ligt de oplossing van armoede, criminaliteit en aidsproblematiek in het onderwijs. Zuid-Afrika is een rijk land, maar exporteert al zijn grondstoffen. Er is nauwelijks industrie, zegt hij. ‘Er is hier werk zat, maar niet voor ongeschoolde mensen.’ Zijn project richt zich op gratis onderwijs voor de allerarmste kinderen en werk voor hun ouders. Volgens Maris levert het project in zijn huidige vorm duizend vaste banen op voor de omgeving.

Geen loze kreten

Het zijn geen loze kreten. Met de blik op de toekomst richtte hij een onderwijsfonds op (het Casa Maris Sir Lowry’s Pass Village Education Trust). Liefst 23% van de opbrengst van de kavels gaat naar dat fonds — bij 200 kavels goed voor € 10 mln. Toekomstige eigenaren van de villa’s betalen daarnaast een maandelijkse fee. Deze wordt volledig in het fonds gestort. Alles is gericht op de lange termijn. ‘Ik wil dat dit er over twintig jaar nog staat.’

Marc Zandhuis, oprichter van Capetownmagazine.com, woont al jaren in de omgeving en kent de lokale problemen. Volgens hem kiezen steeds meer vermogende Europeanen ervoor om directe hulp te bieden. ‘Het is vele malen mooier dan anoniem geld overmaken naar een groot project.’ Dat Maris goed doet vanuit de verkoopwinsten op zijn landgoed, vindt Zandhuis niet meer dan logisch. ‘Het klopt en het klopt niet. Krijgt Bill Gates kritiek, omdat hij computers voor een cent in China laat maken en een deel van de winst naar een goed doel stort? Nee toch? Het is heel Hollands om daar kritiek op te hebben.’

Negatief advies

Deze maand is de bouwaanvraag voor de villa’s verstuurd. In 2012 moet de bouw starten. Ondanks de voordelen — werk voor de omgeving, natuurbehoud en onderwijs voor de allerarmste — vreest Maris een negatief advies.

Onlangs schoonde hij 60 hectare van het fynbos van uitheemse begroeiing. Dat deel van zijn terrein kreeg het predicaat ‘natuurgebied’ en werd daarmee ongeschikt voor bebouwing. Maris stopte onmiddellijk met het verdere onderhoud. Ondanks deze tegenslag hoopt de ondernemer in 2012 een bouwvergunning voor minimaal 148 luxe villa’s (3% van het terrein) te verwerven. Pas daarna wordt het natuurgebied in ere hersteld.

Internationaal zakendoen niet nieuw

Naast bouwplannen is er de waterbron. Een frisdrankmaker uit het Amerikaanse Atlanta — hij weigert het merk hardop te noemen — toont concrete interesse in het opzetten van een bottelarij. De bron levert al tientallen jaren continu zo’n 10.000 liter per uur. Dat stroomt ongebruikt weg, niemand weet hoelang de bron nog blijft stromen. Maris worstelt met de vraag wat de waarde van het water is en hoopt op meerdere biedingen, het liefst op basis van een royalty per liter. Ook daarvan vloeit een deel in het onderwijsfonds.

Internationaal zakendoen is niet nieuw voor de zeventiger. Zijn vorige onderneming, Moxba, recyclet katalysatoren voor de petrochemische industrie. Het bedrijf is over de hele wereld actief en rekent multinationals als Exxon, BP en Akzo tot zijn klanten. De winst kwam in 2009 uit op € 1,6 mln. In 2005 droeg Henk Maris om gezondheidsredenen het bedrijf, dat hij in 1972 oprichtte, over aan zijn zoon en schoonzoon.

Vooruitzichten gunstig

Bij Maris zit de liefde voor Zuid-Afrika diep. Hij woont al dertien jaar zes tot zeven maanden in het land. Hoewel de vooruitzichten voor het slagen van zijn project naar eigen zeggen gunstig zijn, kent de ondernemer nog veel onzekerheden. Hij stak al ettelijke miljoenen in de aankoop en ontwikkeling van zijn landgoed. Komend jaar moet het harde werk beloond worden. Als de bouwvergunning voor het villapark afketst, verkoopt hij het terrein. ‘Het is zo weg’, aldus de nuchtere Twent in zijn als Afrikaanse rondavel opgebouwde woning.

Wereldverbeteraar

• Oprichter recyclingsbedrijf Moxba
• Eigenaar van 430 hectare fynbos in Zuid-Afrika
• Eigenaar van luxe hotel Bezweni Lodge
• Oprichter Sir Lowry’s Pass Village Education Trust
• Ontwikkeling Eco-estate g Maris
• Ontwikkeling bottelarij Casa Maris Water