Voorspelbaar, maar daarom niet minder schadelijk, zijn de persoonlijke aanvallen van de kandidaten op elkaars capaciteiten en vooral op elkaars integriteit. Zo gaat over Newt Gingrich het verhaal dat hij zijn kansloze race om de Republikeinse nominatie alleen nog volhoudt om favoriet Mitt Romney zo veel mogelijk te beschadigen.

Het doet mij denken aan de tijd dat ik in het campagneteam van Wim Kok zat voor de Tweede Kamerverkiezingen van 1998. Mijn latere compagnons en ik leerden daar een van de belangrijkste lessen voor een succesvolle campagne. Gedraag je als een maffiafamilie: intern kun je keihard naar elkaar zijn en kun je altijd volkomen eerlijk zijn, maar je hangt nooit en te nimmer de vuile was buiten.

Zelf leerden wij die harde les ook door ons te laten meeslepen in een strijd tussen twee ­PvdA-kandidaten op de door ons beheerde campagnewebsite. Wij stonden de latere staatssecretaris Rick van der Ploeg toe om in een weblog zijn gram te halen op zijn collega Jan van Zijl met de veelzeggende titel: ‘Hoe ben ik hierin ‘verzijld’ geraakt?’

Extra les

Als ondernemers hebben wij daar een extra les aan toegevoegd. Wij hebben er bewust voor gekozen om als goede vrienden aan onze onderneming te bouwen. Ex-KVP’er Norbert Schmelzer zei ooit de Amerikaanse president Harry Truman na: ‘Als je in de politiek een vriend zoekt, moet je een hond nemen.’ In onze praktijk bedienen wij ons van de lessen die we in politieke campagnes hebben geleerd en die wij nog steeds nauwlettend bestuderen. Maar een van de belangrijkste lessen voor ons bureau is toch het behoud van de vriendschap die in de politieke arena zo ver weg lijkt.

Nu ik zelf de afgelopen weken door problemen met mijn gezondheid in minder prettige omstandigheden verkeer, voel ik nog sterker de waarde van die vriendschap in een bedrijf. Zo had ik verwacht van een afstand te moeten meekijken naar de advisering van een presidentskandidaat in Senegal of naar de roadtrip langs de primary’s in de Verenigde Staten. Maar niets is minder waar. Ik kan met volle teugen genieten van de verhalen die ik vanuit Dakar per telefoon te horen krijg, of van de mails, blogs en tweets die mij vanuit Iowa of New Hampshire bereiken. Geen jaloezie, geen landjepik of andere animositeit.

Dat is mooie van het ondernemen op basis van vriendschap, waarin je elkaar het allerbeste en mooiste gunt.

Alex Klusman is mede-­eigenaar van campagnebureau BKB. Twitter: @AlexKlusman