Ook heb ik nu wat meer ruimte om me met ‘locals’ te mengen en spreek ik regelmatig met ondernemers uit de buurt. Zo hadden we deze week een etentje in New York. Nu heb ik ooit geleerd dat je in Amerika aan tafel het onderwerp politiek het beste kunt vermijden. Die etiquette was mijn Amerikaanse tafelgenoten gelukkig geheel ­ontgaan.

Het is mij nu duidelijker in welke worsteling Amerika zich bevindt. En ook waarom het zo moeilijk is om hier uit te komen. Obama is ruim drie jaar geleden begonnen, toevallig in dezelfde week waarin ik hier in Amerika begon. Hij heeft maar weinig voor elkaar gekregen. Zijn grote belofte van ‘change, yes we can’ is niet ingelost. In zijn eerste twee jaar had hij een unieke meerderheid in het Congres en de Senaat en had hij alles kunnen veranderen wat hij maar wilde. Maar Obama koos het veel te grote en ingewikkelde ‘healthcare plan’ als zijn speerpunt. Een jaar geleden verloor hij zijn meerderheid in het Congres en nu is hij wat ze noemen een ‘lamme eend’.

Tegenstellingen worden groter

Wat opvalt, is dat veel Amerikanen boos zijn. De Republikeinen willen ‘hun Amerika’ terug. Men is tegen elke vorm van socialisme of belasting, hier heerst een diepgeworteld gevoel dat niemand iets mag krijgen zonder ervoor te werken. En de Democraten zijn boos omdat men niets meer van de plannen, hoe gematigd ook, via wetgeving kan doorduwen. Alles wordt om politieke redenen geblokkeerd en elke vorm van samenwerking is van tafel. Immers, iedere ‘independent’ of Republikein die maar iets van compromisgedrag laat zien, wordt bij verkiezingen in lokale kiesdistricten genadeloos afgestraft en vervangen door iemand met een meer radicale opvatting.

Het land zit muurvast en de tegenstellingen tussen de bevolkingslagen en partijen worden groter. Dit is niet nieuw, maar in het verleden verbloemde de economische groei alles. In een hausse groeien alle bevolkingsgroepen in gezamenlijke euforie toe naar hun ‘Amerikaanse droom’. In andere gevallen was het wel een oorlog, of een gemeenschappelijke vijand, zoals het terrorisme, die het land tot een patriottische eenheid maakte.

De verbitterdheid slaat toe

Nu is het geld voor oorlog op en is het economisch vooruitzicht onzeker. Het ziet er niet best uit, zelfs niet met de Amerikaanse optimistische bril op. De verbitterdheid slaat toe, de droom blijkt bedrog. Vanuit hier wordt het me duidelijk dat het in Nederland nog niet zo slecht is geregeld. Ondanks onze interne tegenstellingen praten, overbruggen en functioneren we in ieder geval nog volop. Mooi landje hebben we toch.

Kees de Jong is serieondernemer. Hij leidt nu een multinationale onderneming, deels vanuit de VS. kees@bbigroup.nl