De witte ruimte met ventilatoren aan het plafond in de opkomende wijk Lower-Parel heeft plek voor ongeveer tien ondernemers. De eerste heeft zich gemeld. Ontwerper Tjeerd Veenhoven bedacht een procedé waarmee hij van palmbladeren een leerachtig materiaal kan maken. Van dit palmleer laat hij in India wegwerpteenslippers voor de hotelbranche maken.

‘Het materiaal is volledig biologisch afbreekbaar’, zegt Veenhoven. Daarvoor zocht hij eerder al een samenwerking met een lokale onderneming met amper vijftig werknemers, die westers georiënteerd is. Dat voorkomt veel onbegrip, want een obstakel is het cultuurverschil, dat zich vaak uit in communicatiestoornissen. Eerst dacht ik dat Indiërs altijd maar nee schudden, terwijl ze juist ja bedoelen’, zegt Veenhoven om het verschil met zijn thuisland te benadrukken.

De Workspace is een initiatief van Dutch DFA, een internationaal stimuleringsprogramma voor de creatieve sector van de overheid. ‘India wordt vaak ontweken door de creatieve sector. Ten onrechte’, meent programmaleider Christine de Baan. ‘Naast de lage productiekosten is het een potentiële afzetmarkt. En doordat Nederland toonaangevend is op het gebied van architectuur en design schept dat mogelijkheden in een van de snelst groeiende economieën ter wereld.’

Geen poot aan de grond

Voor de uitbouw van zijn onderneming moest Veenhoven een kantoor openen in India. ‘Niet alleen om ervoor te zorgen dat alles gesmeerd loopt, maar ook omdat Indiërs verwachten van buitenlandse bedrijven dat ze zich committeren’, zegt hij. ‘De werkplek is daarvoor een uitgelezen plek. Een kantoortje huren kan ik zelf ook wel. Maar de Workspace organiseert ook ontmoetingen met potentiële afnemers en adviseert over bijvoorbeeld juridische zaken. Dat is in deze cultuur onmisbaar.’

De actieve rol van de Nederlandse overheid pakte ook voor het Amsterdamse digitaal ontwerpbureau Addikt goed uit. Drie jaar geleden werd eigenaar Barry Schwarz uitgenodigd voor een Indiase oriëntatiereis voor Nederlandse ontwerpers. Zo kwam hij in contact met een Indiaas grafisch ontwerpbureau dat zocht naar een partner voor de productie van animatiefilmpjes en internetvideo’s. Ze werden partners.

‘Het hebben van een partner in India is van onschatbare waarde’, zegt Schwarz, in het strak ingerichte kantoor van zijn Indiase vestiging. ‘Met af en toe invliegen voor een deal, krijg je hier geen poot aan de grond.’

Verwacht het onverwachte

Het belangrijkste advies van Schwarz voor beginnende ondernemers in India is: neem de tijd om je goed voor te bereiden. India is geen land maar een continent met talloze culturen en religies. Marktonderzoek en sectoranalyses bestaan hier niet. En verwacht het onverwachte, dingen lopen hier altijd anders. Als je geel papier bestelt voor vrijdag, dan krijg je zomaar rood papier op maandag. Dan moet je denken: rood papier komt altijd van pas en nu kun je een korting bedingen. Zo doe je zaken in India.’

Schwarz waarschuwt verder voor te hoge verwachtingen. ‘De lonen zijn hier laag, maar India beseft dat het ook de snelst groeiende economie ter wereld is, en dat de hele wereld daar een graantje van wil meepikken. Dus hangt er aan sommige dingen een prijskaartje.’ Maar voor volhouders kan de beloning groot zijn. ‘Indiërs zijn trouw. Als ze eenmaal prettig zaken hebben gedaan, blijven ze terugkomen.’

Natuurlijk zijn er ook avonturiers die op eigen kracht de stap naar India maken. Productontwerper Pepe Heykoop is er een van. Hij heeft in een sloppenwijk in Bombay een bescheiden productie-unit opgezet. Al lijkt de rommelige werkplaats in niets op zijn professionele designstudio in Amsterdam. Langs de muren staan zelfgetimmerde kasten en uit de muur steekt een bundel kabels voor de elektriciteit. ‘Het eerste dat je leert in India is improviseren’, lacht Heykoop. In India wil hij stalen krukjes met een zitting van afgedankt leer laten maken. De handwerklieden wonen naast de werkplaats in een sloppenwijk van golfplaathutjes en krotwoningen. Ze hebben geen opleiding gehad. Het productieproces moet dus niet te ingewikkeld zijn.

Werkplaats geopend dankzij stichting

Dat Heykoop zijn collectie designmeubels in India produceert is toeval. In 2009 vroeg een nichtje hem om een product te ontwerpen voor haar stichting Tiny Miracles, die als doel heeft het leven van de bewoners van de sloppenwijk te verbeteren. Heykoop bedacht een lampenkap van afgedankt leer die om een metalen frame wordt gespannen. De kap en het frame laat hij in een fabriek maken. Het afmonteren en verpakken van deze Leather Lampshade gebeurt door de sloppenwijkbewoners in een klaslokaal van het schooltje van Tiny Miracles.

Het openen van zijn eigen werkplaats was Heykoop niet gelukt zonder deze stichting. ‘Als je iets in India wilt laten produceren moeten het meteen duizenden stuks zijn. Daarvoor zijn mijn designontwerpen niet geschikt’, zegt hij. Zijn winst verdeelt de ontwerper met Tiny Miracles.

Overheid helpt

De Indiase werkplek voor ontwerpers, architecten of andere creatieve ondernemers is afgelopen zondag geopend. Het is een initiatief van Dutch DFA, een internationaal stimuleringsprogramma voor de creatieve sector van de overheid. India wordt vaak over het hoofd gezien door de creatieve sector. Terwijl het land ook design goedkoop kan produceren.