Het IMF voorspelt voor 2012 een krimp van 2,2% van de Italiaanse economie. Maar volgens directeur Gregorio de Felice van het economisch bureau van Intesa Sanpaolo — de grootste bank van Italië — hebben veel bedrijven daar weinig last van. ‘De succesvolle bedrijven gaan juist beter dan ooit. De 20% “best practices” bedrijven hebben vorig jaar 8,5% omzetgroei laten zien. Een kwart van die bedrijven investeert volop in groei in het buitenland en dat is iets om trots op te zijn.’

Daar staat echter tegenover dat de minder goed lopende mkb-bedrijven ook heel erg veel minder presteren. ‘De omzet bij de 20% slechtste bedrijven daalde 22% in 2010 en die trend zet door’, aldus De Felice. ‘Veel bedrijven vallen om door de lage groei en de stijgende vaste kosten.’

Export

De succesnummers in het mkb (goed voor een derde van de Italiaanse economie) zijn vaak bedrijven die exporteren, innoveren, patenten hebben, en die, zoals De Felice zegt, ‘de dialoog aangaan op internationaal niveau’. Volgens de bank heeft bij een deel van het Italiaanse bedrijfsleven een ware revolutie plaatsgevonden.

Dat rijke bedrijven rijker worden en arme armer, gebeurt door alle branches heen. De kledingbranche is een sector met mkb-bedrijven, waarvan sommige het prima doen en andere juist tamelijk belabberd. Goed gaat het met de clusters van bedrijven die kleding produceren waar grote modehuizen, waar onder Prada, Gucci en Louis Vuitton.

Textiel

Slecht gaat het met de textielbedrijven in de noordoostelijke regio Veneto, die toekeken hoe grote klanten als Benetton hun productie verplaatsten naar het buitenland. De huidige crisis is voor veel bedrijven de definitieve nekslag, met als gevolg een verlies van een miljoen arbeidsplaatsen in drie jaar tijd.

Waar de economen van Intesa Sanpaolo zich écht zorgen over maken is dat buitenlandse bedrijven maar mondjesmaat in Italië investeren. Het land is een van de belangrijkste toeristenbestemmingen ter wereld, maar geldt ook als onaantrekkelijk voor buitenlandse investeerders. In Europa doet alleen Griekenland het slechter. De Felice geeft een paar voorbeelden: ‘De betalingstermijn is in ons land met 120 dagen te lang. Het fiscaal systeem is onbegrijpelijk, de bureaucratie te traag.’ Ook leidt het systeem van distretti —bedrijvenclusters — ertoe dat het knap lastig is voor een buitenlander om zich een positie te verwerven. ‘De distretti zijn waterdicht.’

Onzekerheden

Volgens de kersverse bestuursvoorzitter van Intesa Sanpaolo, Tomaso Cucciani, is het probleem van Italië in één zin samen te vatten. ‘Italië is een land met te veel onzekerheden voor buitenlandse ondernemers.’

Een bijkomend probleem is dat veel Italiaanse ondernemers moeite hebben hun (familie)bedrijf aan een buitenlander te verkopen. Toen het Franse Lactalis vorig jaar zuivelconcern Parmalat overnam, hadden politici, vakbonden en de media daar geen goed woord voor over. De verkoop van Alitalia aan Air France werd zelfs geblokkeerd. En de verkoop van botenbouwer Ferretti aan een Chinees conglomeraat is als een vernedering ervaren. ‘Dat is jammer’, zegt De Felice. ‘Vaak zorgen die buitenlandse investeerders voor vernieuwing.’

Missionaris

Intesa-bestuursvoorzitter Cucciani is van mening dat zijn bank voor missionaris moet gaan spelen. ‘Er is te veel onbegrip in het buitenland over wat Italië te bieden heeft en vice versa. Wij als bank moeten ambassadeurs zijn.’ Van de nieuwe regering heeft Cucciani hoge verwachtingen. ‘We hebben eindelijk een regering die wil vernieuwen en die taboes bespreekbaar durft te maken.’