Een herbruikbaar design waterfles laten produceren in China of toch in Nederland? Directeur Merijn Everaarts van het Haarlemse bedrijf Dopper Steel staat sinds kort voor dit dilemma, ondanks dat hij al enige tijd proef draait in een fabriek in het Aziatische land. De kostprijs van de stalen fles is de afgelopen drie maanden 13% gestegen omdat de euro in waarde is afgenomen ten opzichte van de renminbi. De productie kost in China nu bijna evenveel als in Nederland.

Lees ook: hoe vind ik een betrouwbare fabrikant in China

’We konden in Europa geen fabrikant vinden en zijn daarom uitgeweken naar China. Ook de prijs was een afweging, maar het valt erg tegen. Ik zoek daarom ook weer in Europa naar fabrikanten’ zegt Everaarts die de fles duurzaam wil laten produceren volgens richtlijnen van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen. ‘Alleen de mal voor de fles kan goedkoper worden gemaakt in China. De productiekosten zijn echter bijna hetzelfde in Nederland. Daarnaast heeft de Chinese fabrikant problemen met de productie van staal op staal en met de afsluitring van de fles. Daardoor zal deze later in de verkoop gaan.’

Lage lonenland

China is niet meer het lage lonenland van weleer. De lonen van Chinese arbeiders stijgen snel en er is meer aandacht voor het milieu en arbeidsomstandigheden. Aan die trend komt voorlopig geen einde. Het land wil de omslag maken van mondiale productieschuur naar consumptiemaatschappij, meldt het laatste meerjarenplan.‘Goedkoop produceren in China is definitief verleden tijd,’ zei ceo Bruce Rockowitz van Li & Fung vorig jaar. De in Hong Kong gevestigde producent van kledij en huishoudapparatuur neemt 4% van de Chinese export naar de VS voor zijn rekening. Ook Europa is een belangrijke afzetmarkt.

Maandag op Wereldveroveraars: hoe vind ik een betrouwbare fabriek in China?

Het zijn niet alleen oplopende lonen; ook reiskosten in het land stijgen snel, zegt directeur Reinier Duyfjes van Duyfjes Trading. Zijn in Sjanghai gevestigde bedrijf bedient voornamelijk Nederlandse bedrijven bij de import uit China en het uitbesteden van productie. ‘Twee jaar geleden kocht ik een uur voor vertrek een vliegticket van Shenzhen naar Sjanghai voor circa € 70. Nu bemachtig ik met veel mazzel een enkeltje eerste klas voor € 200 a € 300 omdat alle stoelen uitverkocht zijn.’

Onduidelijke kostprijs

‘Veel ondernemers die in China produceren, hebben een onduidelijke kostprijs voor ogen,’ zegt China-coördinator van de Kamer van Koophandel Jacob van der Vis. ‘Die bestaat naast materiaal, manuren en transportkosten ook uit reistijd - uitgedrukt in gederfde loonkosten en de kosten van vliegtickets naar China. Het controleren van de fabrieken aan de andere kant van de wereld is tijdrovend en door de tijdsverschillen verloopt alles langzaam’.

Een aantal westerse multinationals heeft om die reden recent de productie (deels) teruggehaald naar Europa. Dat heeft niet alleen met stijgende loonkosten te maken, maar ook met kwaliteit, leveringsbetrouwbaarheid, co-makerschap en het kunnen leveren in kleinere series. Zo verplaatst Philips de productie van scheerapparaten  uit China naar Drachten vanwege het personeelsverloop en hoge loonkosten. Chemieconcern DuPont heeft vorig jaar Dordrecht boven China verkozen voor een productielijn voor speciale kunststoffen. In Frankrijk en Duitsland hebben Meccano en Adidas (deels) recent de productie uit China terug naar huis gebracht.

Terughalen productie

Hoe vaak het terughalen van de productie (backshoring) in Nederland plaatsvindt, is onbekend. Uit onderzoek vorig jaar van de Duitse wetenschapper Steffen Kinkel van het Fraunhofer-Institut für Systemtechnik und Innovationsforschung onder 1.663 productiebedrijven is naar voren gekomen dat steeds minder bedrijven in het buurland de stap over de grens wagen. Ongeveer de helft van de bedrijven die fabrieken in Azië opent, keert binnen vier jaar bovendien weer (gedeeltelijk) terug naar huis. Volgens Kinkel hebben die bedrijven vaak te veel oog gehad voor de kosten en te weinig voor de risico’s.

Het besef dat China niet meer het lage lonenland van weleer is, lijkt langzaam over te waaien naar het MKB. Van der Vis signaleert dat Nederlandse bedrijven niet meer zoals de afgelopen tien jaar ‘blind naar China hollen’ voor het uitbesteden van hun productie. ‘Je ziet dat het beste terug in de kledingindustrie. Goedkope kleren worden nog vaak in China geproduceerd. Exclusieve kleding wordt met het oog op de kwaliteit van bijvoorbeeld stiksels en vanwege de lagere transportkosten vaak in Tunesië of Turkije gemaakt.’

Besparingen

Duyfjes raadt bedrijven die de productie naar China willen uitbesteden aan om goed te kijken naar de kosten. Zowel vooraf, voordat de productie is opgestart, als achteraf om grip op de kosten van nieuwe bestellingen te houden. ‘De besparingen moeten wel groot genoeg zijn. Bij grotere volumes inkopen in China nog altijd relatief goedkoop. Bij kleinere volumes is dat minder het geval of het moet om een creatieve oplossingen gaan. Zoals in het geval van een Nederland bedrijf dat grote producten maakt die bij fabricage in China voor hoge transportkosten zorgen. Het bedrijf heeft daarom de machines goedkoop in China laten assembleren. De productie zelf vindt echter plaats in een sociale werkplaats in Nederland.’

Volgens directeur Martijn Poepjes van China Challenge loont produceren in China ook in kleinere aantallen als het om arbeidsintensieve producten zijn. Zijn eveneens in Sjanghai gevestigde bureau assisteert het MKB met innovatie en productie in China. ‘Bijvoorbeeld de productie van gietstukken met veel onderdelen en nabewerkingen en hoge cosmetische eisen. Voor de productie van simpele producten is het land te duur geworden, tenzij het om enorme aantallen gaat. Dan compenseert de de lagere kostprijs de extra logistieke kosten en invoerrechten.’