Een nieuwe eigenaar zou behalve de fabriek ook een peuterschooltje op het bedrijfsterrein moeten voortzetten. ‘Sluiting kon ik moeilijk accepteren’, zegt hij. ‘Ik weet niet of ik dan wel met een transactie zou instemmen.’

Het schooltje is opgericht om peuters van keuterboertjes, die augurken op kleine veldjes telen, een onderkomen te bieden. ‘We zagen de kinderen scharrelen rond de pluk’, zegt de ondernemer. ‘Dat hoort natuurlijk niet. Ze moeten naar school.’ De augurkenfabriek geeft de kinderen onderwijs en drie keer per dag eten. Een keer per maand komt de dokter langs.

De Canadese marketingorganisatie Marcatus QED bleek de beste kandidaat voor overname van de fabriek. De koper biedt International Agricultural Processing (IAP) nieuwe afzetkansen in Noord-Amerika. En belangrijk: Marcatus heeft beloofd het schooltje open te houden. ‘Met een gerust hart kan ik mijn bedrijf overdragen’, zegt Uyttewaal, vertegenwoordiger van de derde generatie uit een Zuid-Hollands geslacht van telers en verwerkers van augurken.

Niet gemakkelijk

Op het hoogtepunt in de jaren tachtig bedroeg de omzet van het Nederlandse familiebedrijf ƒ 30 mln en was het assortiment verbreed tot zilveruitjes, piccalilly en appelmoes. In 1989 verkocht de familie haar belang aan de Britse voedingsgroep Albert Fisher, die voor meer afzet in het buitenland kon zorgen.

Peter Uyttewaal bleef tot 1997 directeur. Toen was het beursgenoteerde Albert Fisher zo sterk uitgedijd, dat hij zich niet meer thuis voelde bij de Britse moedermaatschappij. Relaties waarmee hij eerder in India zaken had gedaan, wisten hem te bewegen een nieuwe start te maken in dat land.

De eerste jaren waren niet gemakkelijk. Export naar de VS was moeilijk, omdat de Amerikanen India zagen als een moslimland. Afzet in Rusland gaf enige compensatie, waar de augurk een favoriete snack is onder wodkadrinkers. Uyttewaal: ‘Een aangebroken pot staat in Nederland weken in de koelkast, maar wordt in Rusland in een keer leeggegeten.’

Gunstige ligging

Na drie jaar was Uyttewaal uit de aanloopverliezen en na vijf jaar was de investering in Nilakottai, in de Zuid-Indiase provincie Tamil Nadu, terugverdiend. Veel werk in de fabriek wordt nog handmatig verricht. Dat is goedkoper dan het installeren van machines. Bijna 600 werknemers draaien in volcontinudienst, naast een kleine honderd man die belast is met het binnenhalen van de oogst.

Het Indiase bedrijf is jaarlijks goed voor 30 à 35 miljoen potjes augurken. Het is daarmee een van de grootste exporteurs van het land. Tot de afnemers behoren supermarkten Aldi in Duitsland en Leclerc in Frankrijk. Ook het regionale Amsterdamse conservenbedrijf Kesbeke is klant bij Uyttewaal, evenals de Nederlandse merkproducent Hak.

Met de verwerking van augurken in India behoorde Uyttewaal tot de pioniers. Alleen de Nederlandse concurrent Koeleman was hem voor met een eigen vestiging. De keuze voor dit land is goed te verklaren: de augurkenplant gedijt daar het gehele jaar, de arbeidskrachten zijn er goedkoop en de ligging van India ten opzichte van markten in de VS, Europa en Australië is gunstig.

Westers bedrijf

Daarbij is de branche in Europa gedecimeerd. De bedrijvigheid is eerst verschoven naar Oost-Europa en daarna verlegd naar India. In de bloeiperiode die Uyttewaal in Nederland doormaakte, waren er zo’n 25 nationale concurrenten. Daarvan zijn er na 35 jaar nog 3 à 4 overgebleven. De arbeidsintensieve verwerking van augurken in potjes maken de productie in het Westen onrendabel.

Voor één ding heeft Uyttewaal als westerling gewaakt: de lokale zeden en gewoonten hebben nooit een kans gekregen binnen zijn fabriekspoort. ‘Ik heb altijd gezegd: “Wij zijn een westers bedrijf in India en staan open voor werknemers van alle gezindten.”’ Geloof, sociale kaste of politieke richting spelen geen rol. Ook daar houdt de nieuwe eigenaar zich aan.

Moeizaam

• Indiase augurkenfabriek van Uyttewaal verkocht aan Canadese Marcatus
• Transactie is begeleid door Holland Corporate Finance
• Overname vergt enkele miljoenen euro’s
• Financiering kost veel tijd en moeite
• Canadese banken beperken financiering tot overnamesom
• Indiase banken verzorgen alleen werkkapitaal

Financiering rekt verkoopproces

De verkoop van augurkenfabriek International Agricultural Processing (IAP) heeft ongeveer een jaar in beslag genomen. De Amsterdamse fusie- en overnamebemiddelaar Holland Corporate Finance (HCF) selecteerde in eerste instantie acht gegadigden voor het Indiase bedrijf. Diverse potentiële kopers hebben ter plekke een kijkje genomen. In de eindronde bleven twee partijen over, het Zwitserse Reitzel en het Canadese Marcatus.

In de ogen van eigenaar Peter Uyttewaal had Marcatus, opgericht door een vluchteling uit Sri Lanka, de beste papieren voor zijn augurkenbedrijf. Deze Canadese onderneming biedt zijn onderneming nieuwe afzetkansen in Noord-Amerika, een markt waar hij zelf na de aanslagen in New York moeite had binnen te komen, omdat de Amerikanen de Indiase geboortegrond van IAP kwalificeerden als moslimland.

Nadat voor Marcatus was gekozen, bleek de financiering van de overname een moeizaam en tijdrovend proces. Canadese banken waren alleen bereid de overnamesom te financieren, terwijl banken in India zich beperkten tot het aanbieden van werkkapitaal. ‘We merken in zo’n proces hoe risicomijdend banken zijn geworden’, stelt adviseur Adse de Kock van HCF. ‘Ze kijken liever niet over de eigen landsgrens.’