D-Day voor boekenondernemer in Liberia

Op de dag dat Sinterklaas terug reisde naar Spanje zat wereldveroveraar Roel de Haas 16 uur in het vliegtuig naar Liberia. Hij twitterde voorafgaand aan de reis over ‘spannende ontwikkelingen.’ En: ‘wat een schema volgende week in Liberia. De adrenaline stroomt nu al.’

Het moordende schema bracht De Haas in een tijdbestek van twee dagen in het Afrikaanse land aan tafel met onder andere hulporganisaties als Unicef en USAID, vertegenwoordigers van het ministerie van Onderwijs en Financiën en de Liberian Education Trust (LET). Dat is een non-profit organisatie die zich richt op onderwijs. In het bestuur zit onder meer de zoon van de Liberiaanse president Ellen Johnson-Sirleaf. Telkens opnieuw lichtte De Haas zijn plannen toe om een lokale drukkerij in Liberia op te tuigen.

Uniek moment in de Liberiaanse geschiedenis

Vrijdag is D-day, en volgens De Haas ‘een uniek moment in de Liberiaanse geschiedenis.’ Dan zit de 53-jarige Nederlandse ondernemer aan tafel met zo’n beetje iedereen in Liberia die iets over educatie heeft te zeggen. Als het hem lukt om de overheid, non-profitorganisaties en grote, particuliere donors achter zijn plannen te krijgen dan is de missie geslaagd. De Haas heeft goede hoop: ‘We zitten op één lijn. De vraag die morgen beantwoord moet worden is: hoe gaat iedereen bijdragen? Dat kunnen de overheid en non-profitorganisaties bijvoorbeeld doen door zich uit te spreken voor de lokale productie van schoolboeken en door de lokale drukkerij te kiezen als vaste leverancier. Nu worden die boeken voor veel geld bij buitenlandse uitgeverijen ingekocht.’

De Liberiaanse president Johnson-Sirleaf, zij won in 2005 de verkiezingen van ex-voetballer George Weah, investeert veel in onderwijs. De eerste vrouwelijke president in Afrika en winnaar in 2011 van de Nobelprijs voor de Vrede heeft het basisonderwijs gratis gemaakt en wil de leerplicht invoeren. Het ontbreekt haar echter veelal aan financiële middelen om het onderwijs op een hoger plan te tillen. Een burgeroorlog van 14 jaar heeft het West-Afrikaanse straatarm achtergelaten. Bijna 80% van bevolking (3,5 miljoen zielen) is werkloos. De meeste Liberianen leven van geen 80 cent per dag.

Onbetaalbare schoolboeken

Schoolboeken zijn voor de meeste Liberiaanse scholieren en studenten onbetaalbaar. Dat is De Haas een doorn in het oog. Hij vindt dat kinderen in arme landen recht hebben op schoolboeken. Vanuit die gedachte is hij in 2009 de stichting Books for the other 90 percent gestart. De ondernemer zet in arme landen, waar grote buitenlandse drukkerijen de markt beheersen, in samenwerking met de politiek en hulporganisaties een drukkerij op en traint vervolgens lokale mensen in het drukkersvak. Een drukkerij in eigen land drukt de prijs van schoolboeken aanzienlijk.

Schoolboeken worden in Liberia overigens niet ingekocht door de regering maar door (Amerikaanse) hulporganisaties als USAID. Liberia ligt aan het geldinfuus van de Verenigde Staten waarmee het een historische band heeft. Het land is gesticht door vrijgelaten Amerikaanse slaven. Bij gebrek aan koopkracht beperkt de rol van de regering zich tot niet veel meer dan het toezien op de inhoud van schoolboeken. ‘Ze maken plannen, plannen en nog eens plannen. Verder gebeurt er weinig,’ vat De Haas het Liberiaanse onderwijsbeleid samen.

Amerikaanse non-profit organisaties

Hij vliegt daarom in januari naar Washington om verder te praten met grote Amerikaanse non-profit organisaties. Pas als hij op papier de toezegging heeft dat de lokale drukkerij een vaste partij is om boeken bij in te kopen, tuigt hij het bedrijf op. Op dat moment gaat de teller ook lopen bij De Haas. Zijn stichting levert immers de grafische machines en verzorgt de opleidingen. ‘Het project staat of valt met de toezegging van donors omdat Liberia bijna volledig van hen afhankelijk is,’ zegt De Haas.

Zaterdag vliegt hij door naar Oeganda voor een herhaling van de krachttoer in Liberia. De Haas zal in het land praten met vertegenwoordigers van de regering en de Wereldbank. Net als in Liberia is men enthousiast over zijn plannen om in het land een drukkerij te beginnen. Daarna vliegt hij verder naar Zuid-Afrika voor wat misschien ‘wel de belangrijkste gebeurtenis van het jaar’ wordt. De Haas wil niets loslaten over wat Zuid-Afrika voor hem in petto heeft, maar belooft er spoedig op terug te komen.