Starten: behoren wurgcontracten straks tot het verleden?

Lex de Jager (45), advocaat

Van Till Advocaten Amsterdam

'Ik ben bang van niet. Je ziet wurgcontracten en ook aanbestedingen die zijn toegeschreven op één specifieke inschrijver dagelijks in de praktijk, maar zelden in de rechtszaal. Deze misstanden komen vaak voor in de aannemerij. Ambtenaren timmeren hun aanbestedingsdocumenten voor overheidsopdrachten helemaal dicht. Hoge boetes bij vertraging van bouwwerken, zware aansprakelijkheids- en verzekeringseisen en hoge omzetdrempels zijn daar eerder regel dan uitzondering. Voor de aannemers die inschrijven op overheidsopdrachten valt er niet te onderhandelen. Gezien de malaise in de bouw zijn inschrijvers - vechtend om nieuwe werken - geneigd om blind te tekenen. Juridisch hebben ze achteraf geen poot om op te staan, want ze hebben de onredelijke contractvoorwaarden "vrijelijk" geaccepteerd. Bij duurzaam aanbesteden staat het mkb al helemaal buitenspel. Iedereen weet dat de eisen die daar gesteld worden, zijn doorgeslagen, maar het is niet politiek correct om dat te zeggen. In de nieuwe aanbestedingswet worden deze problemen benoemd, maar onvoldoende juridisch aangepakt. Slechts aan de hand van concrete normen kunnen opdrachtgevers worden gedwongen om marktconforme en werkbare contractvoorwaarden op te leggen. Die concrete voorschriften ontbreken in het wetsvoorstel en in de nota van Verhagen.'

Jaap Wilkens (58)

Directeur WCS Group

'Bij WCS Group - acht vertaalbedrijven, 86 medewerkers, omzetcategorie euro 10-15 mln - zijn aanbestedingen aan de orde van de dag. Een van de bedrijven is nog voor 40% afhankelijk van Nederlandse overheidsopdrachten. We hebben ons bewust teruggetrokken uit de publieke tendermarkt in Nederland. De overheid kijkt louter naar prijs, en waarom zouden wij onze kennis en kunde inzetten voor een rotprijs terwijl andere opdrachtgevers wel willen betalen voor kwaliteit? We hebben steeds meer te maken met clustering van opdrachten. Je merkt dat ministeries alles bij elkaar voegen terwijl in het verleden alleen bepaalde projecten werden aanbesteed. Daarnaast zie je op Europees niveau steeds meer combinatievorming van bedrijven die meedingen naar een opdracht. Ik heb wel meegemaakt dat een tender werd uitgeschreven met als doel om combinatievorming voor elkaar te krijgen. Dit alles kan anders als opdrachtgevers beter aansluiting vinden bij het type markt dat in aanmerking komt, en dus de vraagstelling daar beter op afstemmen. De overheid moet zich niet bemoeien met hoe het vertaalwerk gebeurt. Een vertaalopdracht is geen brug die honderd jaar moet blijven bestaan. Beperk de kosten voor de inschrijvende bedrijven. De marges zijn al laag.'

Wouter Stolwijk (59)

Expertisecentrum Pianoo

'Bij Pianoo - een expertisecentrum aanbesteden voor opdrachtgevers in de publieke sector - houden we ons hart vast voor het bundelen van overheidsopdrachten. Dan krijg je al snel volumes die monopolievorming stimuleren en hindernissen opwerpen voor het mkb. Wij zijn voorstander van kennisbundeling. Daarom organiseren wij marktontmoetingen met ondernemers in diverse branches en brengen we experts bij elkaar wier kennis wij breed ter beschikking stellen aan het grote netwerk. Er moet in de periode vóór het begin van de officiële aanbestedingsprocedure veel intensiever gecommuniceerd worden tussen overheidsinkopers en marktpartijen. Want hoe kun je anders tot een goede afstemming komen van vraag en aanbod? Daarbij moet het wederzijds voordeel vooropstaan. Het is een misverstand dat inkopen eenvoudig is. Iedere particulier weet dat uit eigen ervaring. Wij benaderen het thema aanbesteden eerder als een economisch dan als een juridisch vraagstuk. Een econoom bestudeert de markt. Hij kijkt naar vraag en aanbod, businessmodellen, profielen van bedrijven en de historie. Zo selecteert hij zijn bedrijven. Daar zou de regelgeving op afgestemd moeten worden. Aanbesteden van overheidsopdrachten is een kwestie van uitvraag versterken. Daar zit de crux. Concurrentie stellen kan beter. Er is een wereld te winnen.'