Nano-studie wijst uit dat subsidies helpen ideeën marktrijp te maken

De stichting NanoNed deelde in 2010 € 250.000 aan overheidsgeld uit aan wetenschappers en bedrijven die daarmee vijf ­‘nanotechnologische ideeën’ konden uitwerken tot commercieel vatbare producten. Het was een subsidieronde met een heldere doelstelling en een overzichtelijk aantal deelnemers. Met andere woorden: het was geknipt om anderhalf jaar later eens te kijken welke resultaten zijn geboekt.

Nu blijkt dat het in drie van de vijf gevallen is gelukt om laboratoriumvondsten te ontwikkelen tot producten met winstpotentie. Er zijn investeerders gevonden en marktintroducties liggen zo goed als binnen handbereik. Een ­bedrijf is al volgeboekt met opdrachten.

Overige ideeën niet gehaald

De overige twee ideeën hebben het niet gehaald. Een bleek technisch onhaalbaar, terwijl het andere vooralsnog niet tegen aanvaardbare kosten kon worden doorontwikkeld. Maar deze twee ‘mislukkingen’ mogen de pret niet drukken. Alle deelnemers noemen de subsidieronde, van € 50.000 per project, geslaagd.

‘Een successcore van 60% vind ik hoog,’ zegt Menno de Jong van de start-up Nano-FM. ‘Je weet dat er een hoog risico aan dit soort projecten kleeft.’ De Jong, een chemicus die in Nijmegen afstudeerde en in Enschede promoveerde, werkt aan een gel op basis van nano­fibers om stamcellen mee te ­kweken.

Meer dan een leuke lab-vinding

Met de subsidie van Nanoned heeft De Jong laten zien dat het mogelijk is om de gel op industriële schaal te produceren. ‘Het was essentieel om te laten zien dat de gel meer is dan een leuke lab-­vinding.’ Inmiddels heeft Nano Fiber Matrices, kortweg Nano FM, financiers gevonden om de gel daadwerkelijk op de markt te brengen.

Professor Han Zuilhof uit Wageningen heeft hetzelfde traject doorlopen sinds hij in augustus 2010 € 50.000 aan subsidie kreeg. ‘Daar hebben we een analist voor kunnen aanstellen die heeft gekeken of van een vinding van een promovendus ook een werkbaar en verkoopbaar product te maken is’, zegt hij.

Hoog technologisch

Dit laatste bleek te kunnen, waarop in april het bedrijf SurFix werd opgericht. De onderneming, waarin naast Zuilhof nog drie investeerders zijn gestapt, is hoog technologisch. In microscopisch kleine kanalen brengt het materialen aan ter grootte van een enkele molecuul. Die materialen hechten zich vast op een vooraf bepaalde plaats en kunnen bijvoorbeeld dienen als een katalysator in een glazen chip die een chemisch ­proces op gang brengt.

Dit proces van SurFix is interessant voor de chemische industrie, maar ook voor bedrijven als ASML die eveneens op nano-niveau werken. Zuilhof: ‘We zitten al vol met opdrachten tot het midden van 2012 en hebben nu twee werk­nemers.’

Samenwerkingsverband

Het Enschedese bedrijf Blue4Green is het laatste dat wist te scoren met de subsidie van NanoNed. Blue4Green, een samenwerkingsverband tussen universiteiten, onderzoeksinstituut TNO en Philips, heeft de € 50.000 ingezet om een laboratorium te maken ter grootte van een iPad. Een veearts kan daarmee bij koeien binnen een paar minuten meten hoeveel calcium en magnesium in hun bloed zit. Daarmee is de gezondheid van het vee goed vast te stellen.

‘We hebben iemand aan kunnen stellen om de chip te fine tunen,’ zegt medeoprichter Daan Sistermans van het Twentse bedrijf. ‘Dat is gelukt. De chip wordt getest in een dierenartspraktijk. Dat ziet er goed uit. Volgend jaar moet die op de markt komen.’

Subsidieronde aan verwachtingen voldaan

Inmiddels is er, met een krediet van de bank meegerekend, voor € 0,5 mln in Blue4Green geïnvesteerd. In dat licht was de subsidie van NanoNed niet groot. Desondanks was de € 50.000 meer dan welkom. ‘Het blijft een hoop geld voor een starter’, zegt Sistermans. ‘Zonder deze subsidie was het heel moeilijk geweest, dan hadden we bepaalde zaken moeten uitstellen.’

‘Terugblikkend kan worden geconcludeerd dat de subsidieronde aan zijn verwachtingen heeft voldaan’, zegt ook Cees Bastiaansen van de Technische Universiteit Eindhoven, hoewel hij zelf geen succes heeft geboekt. Met het bedrijf CCM heeft Bastiaansen onderzocht of een membraam geproduceerd kan worden om een bacteriologische infectie te helpen vaststellen. Tevergeefs. ‘De markt is nog te klein om verdere inspanningen te rechtvaardigen’, aldus Bastiaansen. Maar dit soort uitkomsten horen erbij. ‘Als van deze vijf projecten een of twee leiden tot een product, dan is het goed gegaan.’’