Is de nieuwe aanbestedingswet een verbetering?

Jan Telgen, hoogleraar inkoopmanagement aan de Universiteit Twente en sectievoorzitter Publiek van inkoopmanagersvereniging Nevi

Positief is dat er veel aandacht is voor de eisen om mee te kunnen doen aan een aanbesteding. De eisen moeten redelijk zijn in verhouding tot de omvang van de opdracht, het zogeheten proportionaliteitsbeginsel. En positief is dat er op meer aspecten dan alleen de laagste prijs wordt aanbesteed.’

‘Mkb’ers zullen door deze wet misschien vaker mee kunnen doen met een aanbesteding, maar of ze meer opdrachten krijgen is maar de vraag. Voor grotere opdrachten gelden Europese regels. Voor kleinere opdrachten is het nog steeds zo dat opdrachtgevers kunnen kiezen voor een meervoudige onderhandse aanbesteding. Een gemeente nodigt dan drie of vijf partijen uit om een offerte in te dienen. Welke bedrijven benaderen ze dan? Bedrijven waar ze al eerder zaken mee deden. Een ondernemer die nummer zes of zeven is op het lijstje, wil er ook wel eens tussenkomen. Daar zegt de nieuwe wet niets over.’

‘Op zich vind ik een meervoudige onderhandse aanbesteding een verstandige methode om te hanteren. Maar dan moet je op een nette manier de uit te nodigen aanbieders kiezen. Je kunt voorstellen dat iedereen die een opdracht wil, zich één keer per jaar moet aanmelden. Een gemeente, om bij het voorbeeld te blijven, loot er dan drie à vier uit die een voorstel mogen indienen.’

‘Voor de 5000 aanbestedingen boven de Europese drempels is veel geregeld, voor de 300.000 kleinere opdrachten die er jaarlijks zijn, veel minder. Een gemis, juist dat zijn de opdrachten waar het midden- en kleinbedrijf zijn waarde kan bewijzen.’

Linda van Beek, adviseur Aanbesteding en Mededinging bij werkgeversverenigingen MKB-Nederland en VNO-NCW

‘Deze wet is een stap in de goede richting. De administratieve lasten voor ondernemers worden verder ingeperkt, aanbestedingen onder de Europese drempels krijgen meer aansluiting met het proportionaliteitsbeginsel en er komt een klachtenregeling. Ook komt er een gids waarin is uitgewerkt wat redelijke eisen zijn. Een probleem is dat de wetgever ervoor kiest het gebruik van de gids niet verplicht te stellen.’

‘Er ligt een voorstel om in de definitieve wet opdrachten niet langer te clusteren. Als je kantoormeubilair aanschaft, is het logisch om de stoelen en de bureaus in één keer aan te besteden. In de praktijk worden ook zaken die niet direct met elkaar te maken hebben geclusterd aanbesteed. Het ramen wassen wordt op één hoop gegooid met het schoonmaak- en reparatiewerk aan de binnenkant van een kantoor. Veel gespecialiseerde bedrijfjes vallen daardoor buiten de boot. De nieuwe wet zou dat beter moeten inkaderen.’

‘Ook zouden werken onder de € 1,5 mln en diensten onder de Europese drempel minder vaak via de openbare procedure moeten worden aanbesteed. Kleine cateringopdrachten bijvoorbeeld worden door de aanbestedingskosten nu veel te duur, terwijl lokale, goedkope ondernemers minder kans maken dan gewenst.’

Jos van Alphen, adviseur Aanbestedingen en Contractzaken Bouwend Nederland

‘Positief is dat het kabinet en de Tweede Kamer de politieke wil hebben uitgesproken om het mkb betere perspectieven voor deelname aan aanbestedingen te geven. Onder de noemer flankerend beleid zijn enkele producten opgeleverd die zeker kunnen bijdragen aan het beoogde doel. Dan moeten de aanbestedende diensten die wel — verplicht of vrijwillig — loyaal gaan toepassen. De Gids Proportionaliteit, die nog de status heeft van consultatiedocument, zou van Bouwend Nederland nu al worden toegepast. Daarin staan veel nuttige aanbevelingen voor correct aanbesteden met inachtneming van de belangen van het mkb.’

‘Uit onderzoek blijkt dat de onderhandse aanbesteding aanzienlijk lagere kosten oproept dan de openbare aanbesteding en de niet-openbare procedure. De praktijk wijst ook uit dat de onderhandse aanbesteding een uitstekend instrument is om te waarborgen dat het gewenste kwaliteitsniveau daadwerkelijk wordt bereikt en dat het mkb aan bod komt. In de optiek van Bouwend Nederland wordt te weinig gebruikgemaakt van deze aanbestedingsvorm.’