In ruil voor deze strenge aanpak moet meer soepelheid komen van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) bij de kredietverlening. Bestuursvoorzitter Piet Moerland van Rabobank hoopt zo de vastgelopen woningmarkt vlot te trekken. Rabobank, die marktleider is op de hypotheekmarkt, schetste onlangs al de contouren van het voorstel.

Moerland zegt er met collega-bankiers over te hebben gesproken. 'Ik heb een groot draagvlak ervaren', aldus de bankbestuurder. 'Ik denk dat we hier als banken in september verder mee zijn.'

'Meer dan een proefballon'

ING en ABN Amro bevestigen dat er gesproken wordt over een nationaal akkoord. Een woordvoerder van ING wijst erop dat het Rabo-plan daarbij 'een optie is, maar zeker niet dé optie'. Het is wel 'meer dan een proefballon'.

Dat betekent dat het tweede grote hypotheekakkoord in de maak is. Onlangs kwamen banken met een regeling om de tophypotheek aan banden te leggen. Rabo zegt die regeling, die op 1 augustus ingaat, volledig te zullen naleven.

Overcreditering

Dat akkoord kwam er onder dreiging van toezichthouder AFM, die nog verder had willen gaan. Deze keer zijn het de banken zelf die een ruil voorstellen tussen degelijker hypotheken en meer flexibiliteit bij de advisering.

Banken zeggen veel last te hebben van de strenge regels van de AFM, die vorig jaar met een reeks boetes piketpaaltjes heeft geslagen voor wat wel en niet mag. Vooral starters en zzp'ers kunnen daardoor nog nauwelijks aan een hypotheek komen, omdat de AFM het al snel overcreditering noemt. Dat leidt volgens Moerland tot een 'zeer verkrampte' houding bij de adviseurs. Zij zouden meer ruimte moeten krijgen om bijvoorbeeld bij een hoogopgeleide starter uit te gaan van een loonsverbetering, ook al staat die niet zwart op wit.

Overdrachtsbelasting omlaag

Moerland zegt het plan onlangs in de week te hebben gelegd bij de voorzitter van de AFM, Ronald Gerritse. 'Ik heb goede verwachtingen', aldus de Rabo-bestuurder.

Ook de politiek moet betrokken worden bij het plan. Voor de schatkist is het voordelig als banken hypotheekvormen afschaffen die zijn ontworpen om de renteaftrek maximaal uit te melken. Daarom moet Den Haag in ruil beloven de aftrek voor een langere tijd in stand te laten, vindt Moerland. Bovendien moet de overdrachtsbelasting omlaag, vooral voor starters, omdat afloshypotheken duurder zijn.

Moerland kwam met zijn plan bij het openingsfeest van het nieuwe Rabobank-kantoor in Utrecht. Het plan zou voor alle nieuwe hypotheken gelden. Onduidelijk is wat met oversluitingen van bestaande leningen gebeurt.