‘Het gaat heel erg slecht’, zegt NVB-directeur Nico Rietdijk. Ten opzichte van 2006 — 43.000 verkopen per jaar — is de verkoop gehalveerd tot 20.000, aldus de vandaag gepubliceerde Monitor Nieuwe woningen van de Neprom. Neprom-voorzitter wienke Bodewes noemt ‘de vooruitzichten slecht’. De NVB rekent voor 2012 op een verkoopcijfer van slechts 12.000 nieuwbouwwoningen.

Het gaat bergafwaarts

In 2009 en 2010 heeft de ontwikkelmarkt zich even hersteld, maar nu gaat het weer bergafwaarts. De verkoopcijfers zijn gebaseerd op het aantal bouwgarantiecertificaten van garantieverlenende instellingen SwK en woningborg.

De lage verkopen werken de komende jaren door in de bouwactiviteit. De verkochte woningen moeten immers nog worden gebouwd. Het aantal ontslagen en faillissementen zal weer oplopen.

Verminderde leencapaciteit

In het derde kwartaal van 2011 gingen volgens het CBS 277 bouwbedrijven failliet. In januari zijn er volgens het administratief concern Cordares al 2023 bouwvakkers ontslagen tegen 861 in december en 303 in november. In juli 2009 telde de bouw nog 163.368 werknemers, in januari 2012 140.704, 14% minder.

De ontwikkelaars klagen over de verminderde leencapaciteit voor consumenten en het geringe consumentenvertrouwen. En ook beleggers en woningcorporaties — beide kopen normaliter woningen van de ontwikkelaars — zijn ‘ongelooflijk risicomijdend’, zegt Bodewes. Dat consumentenvertrouwen wordt nog eens extra geraakt door de discussie over de hypotheekrenteaftrek.

Hysterisch gekrakeel hypotheekmarkt

Bodewes windt zich op over ‘het enorme hysterische gekrakeel over de hypotheekmarkt, waarbij de argumentaties onzinnig door elkaar lopen’. Hij vindt het ‘onzinnig’ dat in de momenteel gevoerde maatschappelijke en economische discussie over hypotheekverstrekking de op Angelsaksische leest geschoeide loan-to-value-gedachte domineert, niet in de laatste plaats bij de Nederlandsche Bank.

Bodewes: ‘Je moet kijken naar het vermogen van huishoudens, of ze hun betalingsverplichtingen kunnen nakomen, naar hun inkomenssituatie in perspectief. Die situatie is helemaal niet slecht.

Regeling verdwijnt op termijn

Voor de lange termijn moet je wel macro-economisch kijken naar de waarde van de woningvoorraad, de schulden en de Nederlandse economie. Maar voor de korte termijn? De woningvoorraad heeft een waarde van € 1200 mrd tegen € 630 mrd aan hypothecaire schulden. Daarnaast is er tot nu toe nog eens € 120 mrd gespaard in aan woningen gekoppelde spaarproducten. En dan zetten huishoudens nog eens € 60 mrd per jaar opzij op een aparte spaarrekening.’

De Neprom is er niet voor nu aan de hypotheekrenteaftrek te komen. ‘Op de korte termijn niet doen’, zegt Bodewes. NVB’er Rietdijk wil juist duidelijkheid voor de consument, zo zei hij half december al. Het kabinet moet zeggen dat de regeling op termijn verdwijnt. In dertig jaar afbouwen is voor de woningmarkt nauwelijks schadelijk.