‘Het meest opzienbarend van dit vonnis is dat het geen speciale jurisprudentie oplevert’, zegt oud-aanklager Biemond. ‘Dit betekent dat fraudebestrijding eindelijk is geworteld in de rechtspraak.’

Bij vorige grote fraudezaken moesten rechters nogal eens improviseren om tot een vonnis te komen. Met het risico dat hun vonnis bij hogere rechters alsnog sneuvelen. Dat ziet Biemond in dit vonnis niet. ‘Er is hier volgens vaste jurisprudentie geoordeeld.’ Fraudebestrijding is volwassen geworden. ‘Dat is maatschappelijk goed nieuws.’

Celstraffen duidelijk signaal

Biemond was een van de eerste fraudeofficieren. Hij vervolgde Ahold in de boekhoudfraude. Nu is hij advocaat bij Allen & Overy. Hij verzet zich tegen het beeld dat het OM fraude met weinig succes vervolgt — ABP, Slavenburg, clickfonds, bouwfraude. ‘Voor het OM is een zaak geslaagd als de waarheid boven water komt en je een maatschappelijk probleem aan de rechter kunt voorleggen zonder dat je over vormfouten struikelt. Dan heeft het OM zijn taak volbracht.’

‘Bij de vastgoedfraude is de rechter op aanzienlijke celstraffen uitgekomen’, analyseert de fraudespecialist. ‘Of die celstraffen hoog genoeg zijn, vind ik niet belangrijk. Als er maar een duidelijk signaal van uitgaat. Dat lijkt me hier wel het geval.’

Strafproces is geen wedstrijdje

Tegen ex-Bouwfondsdirecteur Jan van Vlijmen was zeven jaar geëist. Het is vier jaar geworden. ‘Een strafproces is geen wedstrijdje’, reageert Biemond. ‘De trend bij straffen voor witteboordencriminaliteit is omhoog. Voor straf bij fraude bestaan geen richtlijnen, anders dan bij vrijwel andere criminaliteit. Het zou goed zijn als justitie ook voor fraude een bandbreedte afspreekt voor de eisen. Dat zal ook de rechter op weg helpen.’

Het vonnis voor Van Vlijmen is ‘een groot succes voor de verdediging’, aldus de oud-officier. De rechtbank roemt de openheid van Van Vlijmen. ‘Van Vlijmen heeft zeer berekenend verklaard. Petje af. Echt een compliment voor de advocaten’, zegt Biemond. Dat de rechters Van Vlijmen een schouderklop geven omdat hij Bouwfonds rijk heeft gemaakt, noemt Biemond ‘nogal wonderlijk’ en ‘exemplarisch voor dat rechters niet weten om te gaan met witteboordencriminaliteit’. ‘Veel geld verdienen voor een baas kan nooit een excuus zijn om te stelen.’

Scorebordjournalistiek

‘Dat iemand in zo’n verantwoordelijke positie zich vergrijpt, moet juist reden voor hogere straf zijn’, zegt Biemond. ‘Het lijkt er wel een beetje op dat Jan de rechters heeft ingepakt. Knap gedaan.’

Vrijspraken op punten trokken aan het begin van de acht uur ­durende voorleessessie van het vonnis veel aandacht. ‘Scorebordjournalistiek’, reageert Biemond. Volgens hem is zo vroeg in een gecompliceerd vonnis nog niet te zeggen welke kant het opgaat.

Topman vervolgen altijd moeilijk

‘Bovendien heeft Nederland een formeel systeem van mathematisch precies ten laste leggen. Prima, maar één verkeerd woord daarin betekent vrijspraak. Daardoor gooit de het Openbaar Ministerie het net zo breed mogelijk uit. Dan krijg je vanzelf in iedere grote zaak op onderdelen ook wat vrijspraken.’

Over de taakstraf in plaats van celstraf voor oud-Bouwfonds-ceo Hakstege zegt Biemond: ‘De topman vervolgen is altijd moeilijk. Hoe bewijs je wat hij wist? Toch is het de taak van het Openbaar ­Ministerie te onderzoeken in hoeverre de top betrokken is’.