Bob Nugent, vicepresident advieszaken van AMI International, een gezaghebbend Amerikaanse adviesbureau op het gebied van marinezaken, vermoedt dat het sultanaat binnen een of twee maanden een definitieve beslissing neemt. Damen kondigde vorig jaar maart al aan dat de lucratieve order in het verschiet lag. Maar kort daarop werd het staatsbezoek dat koningin Beatrix zou brengen aan Oman afgelast in verband met grote onrust in het autocratische sultanaat. Het staatsbezoek werd uiteindelijk omgetoverd in een kort privébezoek van Beatrix.

Grote concurrentie

De order voor Damen Schelde Naval Shipbuilding, de marinescheepswerf van Damen in Vlissingen, was ineens niet zo zeker meer. Extra vervelend omdat orders op de werf opdroogden. In een gesprek met deze krant in september 2011 wekte topman René Berkvens de indruk dat de kansen op de order — die de werknemers in Vlissingen vele honderden manjaren werk kan verschaffen — aan het slinken waren. ‘Oman is een van de projecten die nog op zich laten wachten’, zei hij.

Damen kampt met grote concurrentie van twee staatswerven: Singapore Marine en het Indiase Goa Shipyard Limited. Het laatste concern leverde recent nog drie sleepboten aan Oman. De ambitie van het Indiase staatsbedrijf is om de wereldmarkt te bestormen, met een extra sterke focus op de Golfstaten. Goa Shipyard lonkt al jaren naar de order van de Omani’s en denkt over goede papieren te beschikken. ‘Regeringsfunctionarissen uit Oman hebben onze scheepswerf in Goa bezocht en ze waren zeer van ons onder de indruk’, verklaarde een topman van het Indiase bedrijf in het voorjaar van 2010 al tegenover het maandblad India Strategic.

Geen sprake van afgelopen race

Nugent van AMI International, dat nationale marines, bouwers van marineschepen en toeleveranciers van de maritieme sector adviseert, zegt dat van een gelopen race nog geen sprake is. ‘Damen levert zeer goede schepen af, en kan ook op prijsgebied en op het terrein van de financiering goed concurreren met de Indiërs en Singaporezen. Maar als de Indiase staat of de stadstaat Singapore achter hun bedrijven gaan staan en zij de uitkomst met handelsconcessies of andere stimulansen willen beïnvloeden, dan krijgt Damen het moeilijk. Ik vermoed dat Oman zware eisen stelt aan de bouwers van de patrouilleschepen. Dan moet je denken aan het bevorderen van lokale werkgelegenheid en het inschakelen van plaatselijke leveranciers.’

In november 2011 besloot de regering-Rutte alsnog dat in januari 2012 het staatsbezoek aan Oman een herkansing zou krijgen. Toeval of niet, op 22 november bracht premier Rutte een werkbezoek van twee uur aan Damen Shipyards in Gorinchem, waar hij behalve met topman Berkvens (deze week ook in Oman) ook uitgebreid met oprichter Kommer Damen sprak. Gespreksthema’s: de ontwikkelingen in de Nederlandse scheepsbouw en onderwerpen van wederzijds belang.

Belangen Nederlandse bedrijfsleven

Gelijktijdig stelde VNO-NCW-voorman Bernard Wientjes in het Algemeen Dagblad dat wie politieke kritiek heeft op het staatsbezoek aan Oman de belangen van het Nederlandse bedrijfsleven schaadt. In acht nemende dat dit kabinet ‘economische diplomatie’ als een kernwaarde ziet, laat de conclusie zich gemakkelijk raden: koningin Beatrix, minister Verhagen (Economische Zaken) en Wientjes zullen in Oman op subtiele wijze de belangen van Damen verdedigen. Op subtiele wijze, want sinds de volksopstanden in het Midden-Oosten en de aanscherping van het Nederlandse wapenexportbeleid voor die regio is een overmaat van enthousiasme ‘not done’.