Chinezen niet gebaat bij Apple-boycot

Onder de titel ‘In China, human costs are built into an iPad’ besteedde de New York Times op 25 januari aandacht aan de menselijke kosten die in een iPad zijn verwerkt. Foxconn is de belangrijkste productiepartner van Apple. De ongeveer miljoen werknemers in China produceren elk jaar tientallen miljoenen iPhones en iPads. Overwerk, slechte arbeidsomstandigheden, zelfmoorden en dodelijke bedrijfsongevallen passeren in het artikel de revue en schetsen een beeld van bloed, zweet en tranen dat aan elke iPad en iPhone kleeft. Moeten we Apple niet boycotten? zo vroeg de Los Angeles Times zich vervolgens in een column openlijk af.

Nee.

Bij Foxconn pleegden in 2010 15 werknemers zelfmoord. Vijftien te veel natuurlijk, maar afgezet tegen het landelijk gemiddelde in China, dat een van de hoogste zelfmoordpercentages ter wereld heeft, is het een beperkt percentage. Onder jongeren op scholen en universiteiten is zelfmoord doodsoorzaak nummer 1. Op 100.000 Chinezen plegen er elk jaar 22 zelfmoord. Zo bezien zijn de 15 zelfmoorden bij een bedrijf van bijna een miljoen werknemers relatief beperkt.

En in het westen mogen we overwerk dan wel abject vinden, in China denken ze daar heel anders over. Werknemers in China eisen juist vaak overwerk. Ik heb de afgelopen vier jaar met heel veel arbeiders in Chinese fabrieken gesproken. Uit die gesprekken blijkt dat overwerk voor veel Chinezen een cruciaal criterium is bij de keuze voor een werkgever. Biedt een werkgever geen mogelijkheid tot overwerk, dat gaan veel Chinezen op zoek naar een fabrieksdirecteur die dat wel aanbiedt.

Een ‘simpele’ acht-urige werkdag willen veel Chinese migrantenwerkers niet, omdat ze dan de overige 16 uur van de dag geen geld kunnen verdienen. Ze proberen in zo’n kort mogelijke tijd zoveel mogelijk geld te verdienen om daarna terug te keren naar hun familie op het platteland.

Salarissen voor Chinese arbeiders zijn vergeleken met een productiemedewerker in de VS of Nederland extreem laag. Maar is het eerlijk om salarissen in China te vergelijken met die bij ons? Voor veel Foxconn-arbeiders in China is het alternatief - een leven op het platteland – een stuk minder aantrekkelijk. Bovendien verdienen Foxconn-productiemedewerkers meer dan vergelijkbare lopende band-medewerkers bij lokale Chinese bedrijven.

Het feit dat Foxconn, waar de arbeidsomstandigheden volgens sceptici zo slecht zijn, zonder problemen honderdduizenden werknemers weet te vinden, die vaak huis en haard honderden kilometers achterlaten, geeft alleen maar aan dat ergens anders werken voor deze groep migranten kennelijk nog minder aantrekkelijk is. Niemand dwingt werknemers om bij Foxconn in loondienst te gaan.

Het ‘probleem’ van de lage lonen lijkt zich binnen een aantal jaar bovendien vanzelf op te lossen. De Chinese academie van sociale wetenschappen verwacht dat China vanaf 2017 te maken krijgt met een krimp van de arbeidspopulatie, zodat vraag en aanbod van werknemers dan uit elkaar gaan lopen. Het gevolg is een fase van ‘snel stijgende lonen’. In het huidige vijfjarenplan in China, dat afloopt in 2015, staat dat het minimumloon elk jaar minimaal met 13% zal worden verhoogd.

In veel regio’s ligt het percentage loonstijging al jaren vele procentpunten boven die stijging. En laten we niet vergeten dat lage lonen nu eenmaal horen bij een zich ontwikkelende economie waar de arbeidsproductiviteit lager ligt dan in meer ontwikkelde markten en de kosten voor levensonderhoud ook een fractie zijn. Werknemers in Chinese fabrieken houden ondanks de ‘lage lonen’ nog altijd geld over om te sparen.

En Apple is niet het enige bedrijf in China. ‘Als het verhaal alleen maar is bedoeld om Apple en Foxconn te beschuldigen, dan wordt het probleem wel erg versimpeld’, aldus een reactie van een Chinese internetter. Andere bedrijven, zoals HTC, Lenovo, HP en Sony en hun productiepartners zoals Wistron, Quanta en Inventec doen hetzelfde. Volgens China Labor Watch, een organisatie in New York die opkomt voor betere arbeidsomstandigheden in China, behoort Foxconn tot een van de beste bedrijven in China als ze worden vergeleken met anderen in de textiel, elektronica en speelgoedmarkten.

Consumenten zouden Apple-producten kunnen boycotten, maar het is een slecht idee. Het alternatief, het kopen van bijvoorbeeld Samsung of HP of Amazon-gadgets, lost immers niets op, omdat ze onder dezelfde, zo niet slechtere arbeidsomstandigheden worden gemaakt. Bovendien zorgen toenemende arbeidstekorten en economische ontwikkeling ervoor dat het ‘probleem’ zich de komende jaren vanzelf zal oplossen.

Een boycot van Apple’s producten helpt Chinese migrantenwerkers helemaal niets.