Het lijkt een weg die vooral de Duitsers niet willen bewandelen. Het vereuropaniseren van de problemen van landen als Griekenland en Italië neemt immers de stimulans weg om iets aan de fundamentele problemen van die landen te veranderen.

Regeringsleiders en ministers van financiën mogen dan bakkeleien, de ECB zit niet stil. Naast het discutabele opkopen van staatsobligaties van probleemlanden heeft de ECB afgelopen maand een nieuwe troef uitgespeeld. Zij verstrekte leningen met een ongebruikelijk lange looptijd van drie jaar. Banken maakten massaal gebruik. In totaal werd op deze manier bijna € 500 mrd uitgezet bij banken. Italiaanse en Spaanse banken hebben het meest geprofiteerd. Volgens gegevens van Morgan Stanley hebben zij de helft van de leningen gesoupeerd. Maar ook vanuit Frankrijk was de belangstelling massaal.

Vertrouwen verdwenen

Met de grote vraag naar deze leningen (zogenoemde LTRO’s) heeft de ECB een van de urgentste problemen van het Europese bankwezen geadresseerd. Het vertrouwen tussen banken bleek in het najaar van 2011 nagenoeg verdwenen. Van onderlinge kredietverstrekking, noodzakelijk voor de financiering van de dagelijkse activiteiten, was nauwelijks of geen sprake meer.

Dat probleem is nagenoeg van de baan. Italiaanse banken hebben, vooral dankzij de LTRO, voor meer dan 90% aan hun financieringsbehoefte voor dit hele jaar voldaan. Voor Spanje ligt dat getal op iets meer dan 30%, vooral omdat Morgan Stanley niet beschikt over de gegevens van banken als Santander en Bankia.

Impact steunmaatregel onderschat

De kredietkraan blijft openstaan. Eind volgende maand gaat het LTRO-luik nog een keer open. Volgens ECB-president Mario Draghi is er opnieuw grote belangstelling, al gaat hij ervan uit dat het bedrag van december niet zal worden geëvenaard.

De analisten van Morgan Stanley denken dat de impact van de steunmaatregel door financiële markten wordt onderschat. De invloed van de ECB binnen de Europese bankensector neemt immers snel toe. Waar de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk met opzichtige ‘Quantitative Easing’-operaties voor verruiming van de beschikbare hoeveelheid zorgen, kiest de ECB noodgedwongen voor meer omfloerste methoden.

Voor de balans van de ECB heeft het echter hetzelfde resultaat. Waar de balans van de Federal Reserve (VS) en de Bank of England sinds de kredietcrisis met bijna 350% is gestegen, bleef die van de ECB tot medio vorig jaar sterk achter. Sindsdien is er sprake van een inhaalslag. In de tweede helft van 2011 steeg de ECB-balans van 175% naar ruim 250% van de situatie net voorafgaand aan de kredietcrisis. Met de nieuwe kredietverstrekking van eind februari komt het niveau van de Britten en Amerikanen in zicht. De ECB mag dan geen lender of last resort zijn, zij heeft nog steeds een heel arsenaal aan hulpmiddelen voor banken ter beschikking. In tegenstelling tot een jaar geleden, maakt zij daarvan nu wel gebruik.

Bartjens@fd.nl