Staatsbedrijf Tennet, dat hoogspanningskabels beheert, deed in 2009 heel stoer ’s werelds eerste grensoverschrijdende overname op het gebied van hoogspanningsnetten. De gedachte was dat stroomhandel steeds meer internationaliseert en dat het daarbij voordelen heeft als de netten die de stroom over de grens moeten vervoeren in één hand zijn.

Tennet verkeek zich

Tennet verkeek zich echter op de investeringen die in Duitsland nodig zijn, vooral voor wind op zee. Toen het bedrijf vervolgens in Nederland een afboeking moest doen, kwam de solvabiliteit zodanig onder druk te staan dat de Nederlandse overheid € 600 mln op tafel moest leggen om het eigen vermogen aan te sterken.

Gasunie dan. Het gastransportbedrijf, eveneens in handen van de Staat, ging ook op avontuur in Duitsland. Het deed net als Tennet een overname, in dit geval vanuit de gedachte dat Nederland de gasrotonde van Noord-West-Europa moet worden. Maar toen de Duitse transporttarieven lager werden dan begroot, bleken afboekingen nodig.

Hoge tarieven

Nu bovendien blijkt dat het bedrijf over de afgelopen jaren in Nederland te hoge tarieven hanteerde — overigens op voorspraak van toenmalig energieminister Maria van der Hoeven — zijn de rapen gaar. Noodzakelijke investeringen kunnen nauwelijks nog gedragen worden, plannen voor een gedeeltelijke privatisering van de onderneming lopen door de problemen ook niet lekker. De Staat houdt rekening met een strop van € 2 mrd, een bedrag dat uiteenvalt in waardevermindering en mis te lopen dividenden.

Het huidige kabinet zou deze tegenvallers graag gecompenseerd zien met een nucleaire meevaller die ons op termijn van betaalbare en schone energie zou moeten voorzien. Maar de ambitie om gedurende de huidige regeerperiode de bouw van een tweede kerncentrale te vergunnen, kan de prullenbak in. Alle belangstellenden hebben zich onlangs teruggetrokken, omdat de overheid niet het juiste investeringsklimaat zou kunnen garanderen.

Niet te hard juichen

Supporters van écht duurzame energie, veelal fel tegenstander van kernenergie, moeten overigens nog niet te hard juichen over dit echec. De duurste energie-uitspatting van de laatste jaren is een gigantische subsidiepot voor wind op zee, die kan oplopen tot € 4,4 mrd. Maar ook dit project, dat moet leiden tot een windpark op 55 kilometer ten noorden van Schiermonnikoog, loopt allesbehalve op rolletjes. Typhoon Offshore, de investeringsmaatschappij die uiterlijk augustus 2013 een bedrag van € 2 mrd tot € 2,5 mrd bijeen moet hebben om het park te kunnen bouwen, heeft op dit moment pas € 75 mln toegezegd gekregen (van HVC uit Alkmaar).

Ironisch genoeg kan dat laatste de Nederlandse energiepolitiek in ieder geval van een financieel opkikkertje voorzien. Want als Typhoon het geld niet tijdig bijeenkrijgt, en de Staat de windsubsidie dus niet hoeft uit te keren, kan de eindafrekening ondanks de tegenvallers positief zijn.

Bartjens@fd.nl