Ons pensioenstelsel is geen exportproduct, onze pensioenkennis wel

Nederland is een exportland. We staan in de Europese gemeenschap op de tweede plaats na Duitsland. Van die export ging bijna twee derde naar andere EU-lidstaten. Natuurlijk zijn we groot in bloemen. We nemen maar liefst de helft van de wereldwijde export voor onze rekening. Maar ook groente en vee zijn belangrijke exportproducten. Met de export van diensten scoren we beduidend minder. We bungelen rond de vijfde plaats in de EU. De belangrijkste diensten die we exporteren zijn onderzoek en ontwikkeling, consultancy en architecten- en ingenieursdiensten.

Geen pensioenexport

Pensioenuitvoering staat niet in dat rijtje. Dat is eigenlijk gek. Volgens Minister Kamp en de Pensioenfederatie hebben we het beste pensioenstelsel van de wereld. Jaarlijks bezoeken tientallen buitenlandse delegaties ons land om uit te vinden hoe ons stelsel in elkaar zit en in de praktijk functioneert. Ze zijn meestal diep onder de indruk van ons drie pijlersysteem, de rol van sociale partners in de pensioenfondsen en het enorme pensioenvermogen van 133 procent van het BNP dat we hebben opgebouwd.

Vervolgens vertrekken de delegaties en besluiten bij thuiskomst dat ze het zo niet gaan doen. Ons stelsel mag dan mooi zijn, het is onhaalbaar voor landen die er nu nog mee moeten beginnen. Bovendien past het vaak niet in hun cultuur van beschikbare premieregelingen.

Ook onze pensioenfondsen en verzekeraars slagen er niet in Nederlandse producten over de grens te verkopen. Daarvoor is de Europese pensioenmarkt nog veel te versnipperd. Elk land heeft zijn eigen sociale wetgeving, fiscale regels, pensioenwet en voorwaarden voor communicatie met deelnemers. Het is vrijwel ondoenlijk omdat vanuit Nederland te organiseren.

Stelt u zich eens voor dat morgen kinésithérapeute Renée Rocamadour uit La Roche-en-Ardenne belt met de melding dat ze haar interventions INAMI wil gebruiken voor pour la constitution de pension. Daar komen we niet uit, sinds Frans geen verplichte taal meer is op school. Alle dappere pogingen die in het verleden zijn gedaan zijn daarom mislukt.

Micropensioen

Maar we beschikken natuurlijk wel over ongekende kennis in vakgebieden als pensioenadministratie en asset & liability management. Die kennis en ervaring kan men in het buitenland goed gebruiken. Zoals via het Pension & Development Network, een non-profit organisatie met als doel de kennis van de Nederlandse financiële sector actief in te zetten in landen waar er een concrete vraag bestaat naar verzekerings- en pensioenproducten voor mensen met een laag inkomen.

Hiermee wordt een concrete bijdrage geleverd aan armoedebestrijding. Dat gaat bijvoorbeeld in de vorm van micro-pensioen. In veel ontwikkelingslanden ontbreekt een behoorlijk staatspensioen en de traditionele familiestructuren, waarbij kinderen voor hun ouders zorgen, brokkelen af. Het Pension & Development Network is daarom gestart met een project in India, in samenwerking met de DHAN Foundation, een grote Indiase instelling voor microfinanciering.

Doel is om in vijf jaar 25 duizend mensen in de informele sector een pensioenverzekering te bieden. In die arme landen gaat het niet om grote bedragen. De deelnemers betalen 100 roepie (1,50 euro) per maand voor een pensioen van een paar tientjes. Dat zijn wellicht geen spectaculaire exportactiviteiten, maar we leveren er wel iets mee waar we goed in zijn en in het buitenland veel behoefte aan is: pensioenkennis.

Hasko van Dalen is onafhankelijk deskundige op het gebied van pensioenen, sociale zekerheid en employee benefits.