De weduwe in de wilgen

Een van de grootste Nederlandstalige misdaadschrijvers is Havank. Hij schreef meer dan dertig detectiveromans, waarin inspecteur Charles C.M. Carlier van de Parijse Sûreté National, bijgenaamd De Schaduw, de hoofdrol speelt. Er werden ruim 6 miljoen exemplaren van verkocht.

De boeken van Havank stonden bol van oubollig taalgebruik, subtiele gymnasiumhumor, hoogst merkwaardige toevalligheden en onwaarschijnlijke ontwikkelingen, met een zwakke plot. Zo ook het boek “De weduwe in de wilgen”, dat in 1950 verscheen. Hierin moet de Schaduw strijden tegen een abdis en supergrote spinnen. Een verhaal dat te onrealistisch is om waar te zijn. Spannend is wel.

Jesse Klaver

Ik moest aan dit boek denken toen ik hoorde dat wat Jesse Klaver van GroenLinks betreft weduwen de boom in kunnen. Zij moeten geen nabestaandenpensioen meer krijgen. Hij vindt dat vrouwen het risico van financieel afhankelijk zijn van hun partner niet mogen afwentelen op het collectief verplichte pensioenfonds. Zij moeten dit risico particulier verzekeren of eventueel terugvallen op de bijstand. Dat is een opvallend standpunt voor een partij die er altijd oog heeft voor de zwakke positie van vrouwen op de arbeidsmarkt en een goede inkomensbescherming bij calamiteiten.

Bovendien staat GroenLinks niet bekend als voorvechter van private verzekeringen. Zijn pleidooi is ook niet ingegeven door ideologische motieven. Het gaat om de centen. Hij heeft ontdekt dat pensioenfondsen 19% van hun geld uitgeven aan nabestaandenpensioen. Nu die fondsen ruim 200 miljard euro tekortkomen en moeten korten op de pensioenen, vindt hij dat niet langer houdbaar.

Elske ter Veld

Het VARA-programma Kassa vroeg Elske ter Veld, voorzitter van de Stichting Pensioenkijker wat zij van dit plan vindt. Als Staatsecretaris van Sociale Zaken kwam zij ooit met een voorstel om de Algemene Weduwen- en Wezenwet te vervangen door een op moderne leest geschoeide Algemeen nabestaandenwet. Haar voorstel sneuvelde in de Eerste kamer. Daarna kwam onder een nieuw kabinet de huidige Anw tot stand.

Die geeft ondermeer recht op nabestaandenpensioen voor nabestaanden met kinderen onder de 18 jaar. Op die manier worden jonge gezinnen enigszins beschermd. De aanvullende pensioenregelingen zorgen voor verdere bescherming. Elske ter Veld verbaasde zich erover dat GroenLinks die bescherming van jonge gezinnen kennelijk wil opofferen om de pensioenen van de bejaarden overeind te houden.

Risicobasis

Ook wees Elske er op dat het nabestaandenpensioen in aanvullende pensioenregelingen een zaak is van sociale partners. Daarbij is er al sprake van een zorgelijke ontwikkeling. Steeds vaker wordt het nabestaandenpensioen op risicobasis verzekerd. Dat is goedkoper en drukt de pensioenpremie. Nadeel is dat er alleen recht op het opgebouwde nabestaandenpensioen bestaat als de partner op het moment van overlijden nog actief deelnemer aan het fonds is. Wanneer de werknemer van baan verandert en naar een ander pensioenfonds overgaat, vervallen de opgebouwde rechten.

Er moeten dan weer nieuwe aanspraken worden opgebouwd bij het nieuwe fonds. Daardoor komt het steeds vaker voor dat vrouwen bij overlijden van hun partner achterblijven met een uiterst karig aanvullend weduwenpensioen. Zelfs dat karige pensioentje wil GroenLinks ze nu afnemen. Het zal leiden tot een terugkeer van de huilende weduwe aan de poort. Wat dat betreft vertoont het voorstel van GroenLinks overeenkomst met het boek van Havank. Het is te onrealistisch om waar te zijn.

Hasko van Dalen is onafhankelijk deskundige op het gebied van pensioenen, sociale zekerheid en employee benefits.