Afstempelen is niet de oplossing!

Ik denk dan ook dat het niet bij een keer (een beetje) afstempelen blijft. We zullen dus innovatiever moeten zijn. Dit moeten we zoeken in ‘harde innovatie’ (b.v. een flexibeler pensioenleeftijd) en ‘softe’, b.v. meer eigen verantwoordelijkheid en dientengevolge meer individuele keuzemogelijkheden.

Huidige situatie

Daartoe moeten we echter eerst de huidige situatie realistisch onder ogen zien.

Allereerst moeten we rekening houden met het feit dat pensioenfondsen steeds meer geld moeten uitkeren en dat geld dus liquide moeten hebben. Ook is het een feit dat (vele) pensioenfondsen best goede rendementen hebben behaald de afgelopen jaren. Maar ook dat het steeds moeilijker wordt om goede rendementen tegen een beperkt risico te vinden. Zowel omdat die beleggingen steeds schaarser worden – denk aan de toename van het risico van staatsobligaties – als ook omdat het komende decennium het totale pensioenvolume toeneemt. Gemiddeld genomen is de realistische verwachting dus dat de rendementen minder zullen worden.

Vervolgens is het een feit dat er tot circa 2040 steeds minder premiebetalers (werkenden) zijn, waarbij ik even abstraheer van immigranten. De vraag is immers óf de immigranten wel gaan meebetalen, of ze bij terugkeer geen waardeoverdracht doen en of het echt veel immigranten zullen zijn. Waarbij het verder niet van belang is wie betaalt, werkgever of werknemer.

Ook is het duidelijk dat de levensverwachting eerder meer dan minder zal toenemen. De uitkeringsduur wordt derhalve (fors) langer, en daar is niet voor betaald.

Dat alles moet ‘opgevangen’ worden door het overrendement. Over inflatiecorrectie durf ik het al nauwelijks meer te hebben de komende jaren.

Dan de impact van het PensioenAkkoord. Deze is voor wat betreft de verhoging van de pensioenleeftijd an sich goed, dat speelt al vanaf 2013. Ook de aanpassing aan de stijging van de levensverwachting van de na 2013 op te bouwen rechten is prima in dat kader. Het zou mooi zijn – voor behoud van ons pensioenstelsel – dat ook de opgebouwde rechten in dit nieuwe systeem meegaan, maar dat ligt juridisch nog lastig zo niet onmogelijk.

De oplossing van het PensioenAkkoord om met een hogere rekenrente te mogen rekenen is niet goed. Dit is geen oplossing, maar verschuift het probleem naar de toekomst. Ook de mogelijke spreiding van afstempelen in 10 jaar is geen oplossing an sich, nu afstempelen zoals ik al aangaf überhaupt geen oplossing is.

Vooralsnog is dus maar de helft van het PensioenAkkoord een oplossing, maar het begin is er. Het gevolg hiervan is namelijk vooral dat dé pensioenleeftijd flexibel is geworden en meegaat met de levensverwachting.

Volgende keer ga ik verder met de zoektocht naar oplossingen. Hebt u tips, dan hoor ik dat graag!

Mr. Theo Gommer MPLA is partner bij Akkermans & Partners Legal & Advice te Tilburg, waar hij tevens directeur is van het Wetenschappelijk Bureau. Daarnaast is hij advocaat bij Gommer & Partners Pensioen Advocaten en voorzitter van de Nederlandse Orde van PensioenDeskundigen.